Dokumentalaren estreinaldiaren ondoren, Lazkaoko frontoira inguratu dira denak, hamaiketako egin ostean, omenaldi ekitaldia egiteko. Erramun Amundarain, hasierako boluntario izan zena eta lehengo urtean zendu zena, gogoratu dute bere argazki bat ipiniz oholtza gainean. Egunean zehar Kuxkuxtu txaranga urruñarra ere badabil giroa alaitzen. Behin omenaldia amaituta bazkaria egon da frontoiean bertan.

Omenaldiko argazkiak eta bideoa.

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Errigorako boluntarioei omenaldia

Meza ondorena eta hamaiketakoa Ane Urbieta eta Amets Etxaide trikitilariek girotuko dute.

Idiazabalgo eliza zaharrena
Gurutzetako ermita, Idiazabalgo lehenengo eliza da. Ondoan, berari erantsita, serora etxea du, Serotegi deitua, eta ezkerrera, garai batean taberna izan zen Albitxu baserria dago.

Andre Mariari eskainitako ermita da Gurutzetakoa. Egitura errektangularra du, eta zurezko sabai interesgarri bezain ederra du. Erretaula XVII. mendekoa da eta Ama Birjinaren irudia gotikoa da, XIII-XIV. mendekoa. Eliza 1972. urtean berritu zuten. 

Natura Ondarearen eta Klima Aldaketarekiko Egokitzapenaren zuzendari den Adolfo Uriartek ebazpenean adierazi duenez, Aralarren natura-ondarearen bi eremu babestu daude egun: batetik, naturagune babestua-natura parkea da; eta bestetik, Natura 2000 Sareko naturagune babestua-kontserbazio bereziko eremua da. Eusko Jaurlaritzaren helburua da “kontserbazio bereziko eremuko eta parke naturaleko tipologiak arautzen dituen dokumentu bakarra” izatea. 

“Naturagune babestuen kategoria desberdinak gainjartzen direnean, babesaren koherentzia eta kategoria bakoitzari aplikatu beharreko erregimenen arteko koordinazioa bermatzeko, espazio bakoitza erregulatzen duten arauak eta tipologia bakoitzaren plangintza-tresnak dokumentu integratu bakar batean bateratu beharko dira”, azaldu du Uriartek.

Horretarako, arau-mugarrietan egokitzapenak egin behar dituzte bat etor daitezen, eta hasiak dira dekretua tramitatzen plana onartzeko: “Dekretu honen azken helburua, beraz, baliabide naturalak antolatzeko plan bat onartzea da, Aralarko bi gune, parke naturala eta Kontserbazio Bereziko Eremua erregulatzen dituzten arauak eta dagozkien plangintza-tresnak barne hartuko dituena”. Natura Ondarearen zuzendari Uriartek ebazpenean agertzen duenaren arabera, “egin beharreko garrantzia kontuan hartuta, komenigarria da baliabide naturalak antolatzeko planaren aldaketa hutsa ez egitea, baizik eta baliabide naturalak antolatzeko plan berri bat onartzea Aralar eremurako”.

Dekretua onartzen denean, indargabetuta geratuko da apirilaren 26ko 168/1994 Dekretua, Aralar aldeko Natur Baliabideak Antolatzeko Plana onartzen duena, “bai eta dekretu horretan ezarritakoaren aurka doazen maila bereko edo beheragoko xedapen guztiak ere”.

Landarlanen iritziz, “onartezina”
Abenduaren 31n jarri zuen jendaurrean Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Sailak plan berria, eta hilabeteko epea eman zuen herritarrek alegazio eta ekarpenak egiteko. Landarlan Ingurumen Elkartearen iritziz, “onartezina” da horren epe motza eman izana, Gabonak tarteko: “Ez da ulergarria, horrelako plan bat jendaurrean jartzea gabonetan eta horrelako epe motzarekin, Aralarrek gizartean duen garrantzia kontuan izanda, herritar ugari oporretan dagoenean”. Gainera, “harriduraz” jaso dute, “Plan berriaren dokumentazio gehiena espainiera hutsez” dagoelako.

Hori dela eta, kexa erregistratu dute Eusko Jaurlaritzako erregistro elektronikoan, jendaurreko epea geldi dezaten dokumentazioa euskaratu eta hori publiko egin arte. “Halaber, horren berri eman diegu Gipuzkoako Foru Aldundiko Lurralde Oreka Berdea departamenduari, Aralar Parke Naturalaren arduraduna, eta Enirio-Aralar mankomunitateari, Aralar Parke Naturaleko ia herenaren jabea, gauza bera egiteko eskatuz. Azkenean Arartekoa, Behatokia eta Elebidera jo dugu honen guztiaren berri emanez”.

“Mapa batzuk ere falta” direla gehitu dute, eta horiek erantsi arte alegazio epea geratzeko eskatu du elkarteak. “Gertatutako publiko eginez, espero dugu Eusko Jaurlaritzak lehenbailehen gure eskariei buruzko erantzunak jakinarazi eta betetzea”.

Espezie, zonifikazio, abeltzaintza edota lurzoruen alorretan “datuak falta dituela” eta “natur kontserbazioaren gainetik jarduera ekonomikoak jartzen dituela” salatu du: “Eta horren adibide dira Elutxeta, Arritzaga eta Pagaberako pista asmoak, eta basoetan ere pista berriak, aurrekontu eta guzti. Horregatik Aralarren inguruan aritzen den edozein elkarteri eskatzen diogu alegazioak aurkezteko. Gure elkarteak ere prestatuko ditu eta herritarren eskura jarriko ditu”.

Peribidea

Gaintza eta Ordizia lotzen dituen garai bateko Peribidea berreskuratzea da lau herrialdetako lau ikastetxeren arteko proiektuaren ardatza. Gaur goizean, Gaintzatik Ordiziarako bidea egin dute denek elkarrekin egiten ari diren lana ikusi eta tokia bertatik bertara ezagutzeko. Ordiziara iritsitakoan, azoka ezagutu eta udaletxean harrera egin diote Adur Ezenarro alkateak.

Kultura ezagutzeko

Herrialde desberdinetako ikasleen arteko harremanak sustatzea ere bada Erasmus+ proiektuaren beste helburuetako bat eta horretarako, atzotik ostiralera bitartean, hainbat ekintza egiten ari dira. Jolasak egin dituzte, Aizkorrira igo dira, gaur arratsaldean Iruñera joango dira, surfa ere egingo dute…

Antolakuntza taldeko kideak «oso pozik» agertu dira parte-hartze kopuruarekin: «Nahiz eta palan bikote kopurua 14an mantendu den, parte-hartzaile berri ugari daude, eta horrek, txapelketa herrikoi hau egonkortuko den esperantza ematen digu», adierazi dute. Bestalde, Eskuz Binakako Pilota Txapelketetan azken urteetako kopururik handiena izango da, 25 bikote denera. «Hori ikusteak benetako poza ematen digu, guztira ia 80 beasaindar egongo baitira hurrengo hilabeteetan izango den lehian». Otsailean hasita maiatzera arteko iraupena izango dute hiru pilota txapelketek. Finalak, ohi bezala, Beasaingo Loinatz jaien kuadrillen egunean jokatuko dira.

Finalera iristeko baina, astebururo jokatuko diren partidak gainditu beharko dituzte partaideek. Partiden kopurua igo denez, ostegun, ostiral eta igande arratsaldeetan ez ezik, larunbat goizetan ere izango dira partidak.

Azkenik, txapelketa honek azken urteetan sortu duen «herri giroa elikatzen jarraitzeko deia» egin nahi izan du Arrano Kulturako antolakuntza taldeak, eta horretarako, «palan zein pilotan jokatuko duten 40 bikoteak animatzera azaltzeko gonbita» egin dute.

KARTELDEGIA:

Osteguna, hilak 20, 19:30k hasita:

• Jokin Narraspe-Eneko Monreal // Unai Elortza-Unai Sanchez
• Amaia Alvarez-Maialen Mujika // Larraitz Goikoetxea-Idoia Garmendia
• Iñaki Zabala-Beñat Verdugo //Pitto-Ramon
• Ane Garcia-Mireia Barriola // Ane Etxarri- Idoia Oyarzabal

Ostiralak, hilak 21, 17:30k hasita:

• Mujo-Altuna // Iraitz Mendizabal-Xanet Mendizabal
• Andoni Zubeldia-Imanol Garmendia // Ion Iturbe-Beñat Elgarresta
• Garazi Mujika-Libe Jauregi // Naia Aiestaran- June Aiestaran
• Arkaitz Goikoetxea-Mikel Larrañaga // Gorka Etxeberria-Alberto Dominguez

Larunbata, hilak 22, 11:00tan hasita:

• Ana Mosella-Arantxa Alustiza // Elorri Ramirez-Ixiar Otamendi
• Iñaki Urdangarin-Aitor Urdangarin // Aitor Martin Urteaga-Beñat Maiz
• Xabier Urteaga-Aritz Imaz // Xabi Cortes-Luis Garmendia
• Gorka Mendia-Unai Murua // Harri Herguedas-Xabier Monreal

Igandea, hilak 23, 16:30tan hasita:

• Mikel Urdangarin-Eñaut Irastorza // Julen Ruiz-Anartz Oiarzabal
• Txani-Xanet Imaz // Ander Zufiaurre-Josu Zufiaurre
• Jon Lizarazu-Josu Urdangarin // Gaxan Lekuona-Joseba Ruiz
• Leire Otamendi- Maddi Aiestaran // Amaiur Landa-June Landa
• Jon Zufiaurre-Jon Zabaleta // Manex Urien-Raul Cordos
• Ane Nazabal-Leire Nazabal // Claudia Colmenero-Ane Urrestarazu

Hogei urteko ibilbide oparoa egin du GOIERRIKO HITZAk. Bertan aritu diren langileak eta inguruan sortutako komunitateak (harpidedunak, iragarleak, erakundeak….) ekarri dute proiektua honaino. Gainontzeko euskarazko medioen moduan, gorabeherak izan ditu Goierriko Hitzak 20 urte hauetan, baina esan dezakegu herritarrak oraindik baduela tokiko informazio goserik eta horri erantzun behar diola HITZAk datozen urteetan.

«Tokiko informazioa egunero euskaraz irakurri ahal izateko jauzi bat izan zen GOIERRIKO HITZAren sorrera»

Joerak antzeman. Paperean oinarritutako proiektua izan zen hastapenean GOIERRIKO HITZA, atariko periodikoa. Egunerokoa sortu eta urtebetera, 2005ean, sortu zen webgunea egunkariaren edizio digital moduan. Bilakaera etengabea izan da urte hauetan guztietan, eta areagotu egin da azken urteetan: gizartea gero eta digitalagoa denez, osatu egin behar izan du bere eskaintza GOIERRIKO HITZAk. 

Inoiz baino irakurle gehiago ditu GOIERRIKO HITZAk. Papereko egunkariak, CIES etxearen neurketaren arabera, 12.000 irakurle ditu egunero. Gure hiru webguneek (goierri.hitza.eus, otamotz.eus eta goiberri.eus) hiru milioi bisitari inguru izan zituzten 2023. urtean. Gero eta gehiago dira gure edukietara gailu digitalen bidez, batez ere telefonoa, heltzen diren irakurleak. Bide berri bat zabaldu da azken urteetan irakurle berriak GOIERRIKO HITZAra ekartzeko, beti ere paperean ditugun irakurle fidelak ahaztu gabe.

Bideragarritasun ekonomikoa. Eskaintza informatibo erakargarria eta osatua eskaintzeaz gain, proiektuaren bideragarritasun ekonomikoa bermatzea da datozen urteetako erronka nagusia. Kontsumo eredua aldatu egin da eta sareetatik datoz kontsumitzaile berriak. Inoiz baino irakurle gehiago ditu GOIERRIKO HITZAk, baina papereko ohiko sarrerak (harpidetzak eta publizitatea, adibidez), apaltzen ari dira. Horri aurre egiteko GOIERRIKO HITZAren inguruan dugun komunitatea da gure indargunea. Egunero gurean informatzen diren kontsumitzaileak proiektuaren babesle bilakatzea da gure erronka, HITZAkideen komunitatea indartzea, guztion artean proiektuaren bideragarritasun ekonomikoa bermatzea.

«Eskaintza informatibo erakargarria eta osatua eskaintzeaz gain, proiektuaren bideragarritasun ekonomikoa bermatzea da datozen urteetako erronka nagusia»

Hala ere gauza jakina da euskarazko komunikabideak ez direla errentagarriak. Ataka honetan, ezinbestekoa da erakundeek, proiektua babesten jarraitzea. Eredu berriek, inbertsio berriak eskatzen dituzte eta horiei aurre egiteko ezinbestekoa da guztion laguntza.

Elkarlanaren indarra. Eragile ezberdinen arteko elkarlanetik abiatu zen GOIERRIKO HITZA orain 20 urte. Argi daukagu elkarlanean jarraitu behar dugula eta elkarlan hori indartu eta hedatu behar dugula eskualdeko komunikabide guztietara. Euskarazko komunikabideak indartzea funtsezkoa da EUSKARAren normalizazioa lortzeko bidean.

Laida Begiristain Apaolatza, Marian Toledo Kortabarria eta Mikel Arrieta Garmendia. Goierriko Hedabideak-eko administrazio kontseiluko kideak

Esker berezia bidali nahi dizuegu harpide guztiei, baina bereziki, egunkari hau lehen unetik babesten aritu zaretenoi. Zuen leialtasuna eta konfiantza eskertzekoa da. Zuek gabe, GOIERRIKO HITZA ez litzateke gaur egun den bezalakoa izango. Hurbil zaudeten guztiek egiten duzue posible eguneroko jarduna eta, horregatik, bihotzez eskertzen dizuegu zuen babes eta elkarlana.

20 urte dira GOIERRIKO HITZA zuen etxeetara iristen hasi zenetik, informatuta egoteko oinarrizko eskubidea eskualdeko ikuspegiarekin eta bertako hizkuntzan, euskaraz, asebetetzeko. Urteak pasa dira, baina helburuak berdinak izaten jarraitzen dute, nahiz eta moldeak aldatu diren. Goierriko gizartea geroz eta digitalagoa eta trantsizio hori egiteko indarra eta motibazioa Hitzakideek ematen dute.

Egin zaitez Hitzakide
GOIERRIKO HITZAren edukiak kontsumitu baina Hitzakidea ez baldin bazara, proiektua babesteko eskatuko dizugu. Harpidetza digitala egin daiteke edo, paperekoa. Hitzakide digitalen prezioa 50 eurokoa da eta paperekoa, Goierriko Hitza eta Goiberri barne, 100 eurokoa.

Hitzakide txartela izango duzu, prentsa eskaintza osoa PDF formatuan edota paperean irakurri ahal izango duzu, asteroko zozketatan parte hartzeko aukera izango duzu, eskaintzak eta deskontuak izango dituzu, albiste bereziak lehenago irakurtzeko aukera izango duzu eta, garrantzitsuena, proiektua indartzen lagunduko duzu.

Etorkizunean ere elkarrekin jarraitzea espero dugu, berrikuntzak eta hobekuntzak eginez, baina beti gure oinarrizko helburuari eutsiz: zuentzat eta zuekin lan egitea, euskaraz eta Goierriko ikuspegiarekin.

Jarraian, gure harpideei eman diegu hitza, elkar ezagutzeko. Paperezko zein harpidedun digitalak dira, Goierriko herri guztietakoak. Ezinezkoa da harpidedun guztiei tokia egitea, baina eskerrik beroena harpidedun bakoitzari. 

Erronka ez da makala. Azken bi hamarkadetan globalizazioak aurrera egin du, hizkuntza hegemonikoen mesedetan eta euskararen kaltetan. Gure hizkuntzarekiko oldarraldia goraldian da eta arduradun politikoak epelkeriatan dabiltza. Gainera, garai berrietara eguneratzeko behar diren baliabideak eta indarra ere ez daukagu soberan.

Ezinbestekoa da irakurle izatetik harpidedun izatera jauzi egitea. Zure laguntza ezinbestekoa da proiektuari eusteko. Hitzakide digitala egiteak urtean 50 euroko kostua du, eta kenkariak ditu errenta aitorpenean. Era berean, esan, 20 urte bete baldin baditugu, harpidedunen babesagatik izan dela. Eskerrik asko, bihotzez.

Diruz laguntzen gaituzten udalen eta erakunde publikoren zein pribaturen eta iragarleren ekarpenik gabe ere ez ginateke honaino iritsiko. Garai berrietara eguneratzeko unea den honetan, apustua biderkatzeko momentua da. Gizarte informatu, kritiko eta euskaldun bat nahi baldin badugu, orain erein behar dugu.

Lankide, irakurle, harpidedun, iragarle, administrazioa… denak batera arraun eginez gero, ziur urteurren gehiago ere ospatuko ditugula.

Kerman Garralda Zubimendi. GOIERRIKO HITZAren zuzendaria

Miren Sudupe Goikoetxea. GOIERRIKO HITZAren kudeatzailea

Horretarako Ordiziako Udalak 27.000 euroko diru laguntza lerroa du aurtengorako. “PERCOk, Ordiziako Merkataritza Eraberritze Plan Bereziak, jasotzen duen jarduketa-ildoetako bat zen Ordiziako merkataritza eta ekonomia suspertzea, Ordiziako merkataritza eta ekonomia biziberritu egiten zituena, merkataritza-lokalei erabilera berriak emanez; eta proiektu hori abian jartzearekin batera, Ordiziako merkataritza eta ekonomia biziberritu egin ziren, horri esker, merkataritza-lokalei erabilera berriak eman zitzaizkien eta ondoren horri jarraipena eman zaio oraingo hamargarren deialdira iritsiz”.

Honela, Ordizia Zabalik programarekin, “herrian ez dauden negozio berritzaileak erakarri” nahi ditu udalak. Eta baita, “herriko gune desberdinetako beharrak asebete, belaunaldi aldaketari erantzun bat” eman ere.

Diru laguntzarekin ekintzaileei lokalaren alokairuaren zati bat ordaintzen laguntzeko erabiltzen da baita lokala erosketaren kasuan katastro-balioaren %4an laguntzeko, gehienez 3.000 euro. “Alokairuaren kasuan, laguntza hori gehienez ere bi urtez jaso ahal izango dute ekintzaile berri hauek, 2024ko urtarriletik atzeraeraginezko izaerarekin: udalak %40 finantzatuko du (300 euro gehienez hilean)”.

Ordiziako Udalak jakinarazi duenez, “aurreko deialdiak batuz, 60 ekintzaile baino gehiago izan dira laguntza-programara batu direnak, eta ekintzaileen jarraipena %80koa izan da”.

Herritarren esku

Dena den, udalak argi du, “herriko merkataritza bizirik mantentzeko erabakia bere eskuetan duena herritarra” dela. “Ekintzaileen ekimen desberdinak eta udalaren laguntza desberdinak ez dira nahikoa izango herritar eta bezeroen azken pausorik gabe eta udalak baita ekintzaile berriek ere horretarako deialdia egin die”.

Eta paperera eraman zenituen.
Bai. Jendeari gustatu egiten zitzaien, eta duela urte bete, orain Penguin Random House taldean dagoen Sapristi argitaletxea harremanetan jarri zen nirekin paperera eramateko. Horretarako, istorio guzti haiek komiki liburu batean laburbildu nituen.

Zein da Eki?
Mutiko gay bat da Eki, eta haren inguruan pertsonai gehiago sortu nituen, Ekiren lagun taldea. Haien bidez, harremanen ingurugo gaiak lantzen ditut. Eki besteekin, munduarekin eta bere buruarekin harremanetan nola jartzen den kontatzen dut batez ere. Azken finean, emozioak nola garatzen ditugun erakusten dut oso modu alaian, beti umore puntuarekin.

Orain arte, emozioen gaiak ez dira landu komikietan, eta niri interesgarria iruditu zitzaidan neure komikia egitea horien inguruan.

Eta zein da emaitza?
Komedia erromantiko bat, Ekiren amodio istorio bat, modu komikoan tratatua. Baina Eki oso pertsona naif-a da, inozente samarra…. eta bere beldurrak eta segurtasun faltak ere azaltzen dira.

Norentzako da?
Helduentzako batez ere, badituelako eszena esplizitu batzuk Azken batean, Ekiren harremanak ez dira emozioen bitartekoak soilik, eta sexua ere agertzen da. Hala ere, nerabeekin lantzeko gaiak ere izan daitezke.

Gay-ei edo LGTBI kolektiboari zuzendutakoa al da?
Liburuan emozio unibertsalak jorratzen dira, eta alde horretatik, edozeinek irakurtzeko modukoa da. Egia da protagonistak mutil gay batzuk direla, baina edonor sentitu daiteke identifikatuta istorio horietan.

Alde horretatik, eskertzekoa da argitaletxeek horrelako LGTBI istorioei, beste errealitate batzuetako istorioei erreparatzea. Orain arte hutsune bat zegoen, beti jaso izan ditugulako istorio normatiboak.

Nolako harrera izan du Ekik?
Bartzelonan, Bilbon, Madrilen eta Valladoliden aurkeztu dugu, eta ondo hartua izan da. Sare sozialietatik iritzi baikorrak ere jasotzen ari naiz. Orain, komiki azoketara eramango dugu.

Non erosi daiteke?
Paperezkoa, beti bezala, liburu dendetan eskatu daiteke, eta formatu digitalean ere salgai dago.

Zure lehen argitalpena al da?
Ez. Nik diseinatzaile grafiko gisa egiten dut lan, baina ilustrazioak ere egiten ditut, haurrentzako ipunetan edo eleberrien azaletarako. 20218an istorio laburren bilduma zen Ajuar funerario komikiko ilustrazioak egin nituen. Oraingoa, oso-osorik da nirea, gidoia eta guzti.

Zertan ari zara orain?
Ekirekin jarraitzen dut, komiki hau gehiago garatzen ari naiz.

Non gehiago ikusi daiteke zure lana?
Patreon izeneko plataforma digitalean. Beste artista batzuek bezala, nire profila dut sortuta hor, eta harpidetza bat ordainduta, nire edukiak edo nire lanak ikusteko aukera dago. Oraintxe, Ekiren kapitulu berriak daude bertan. Gero ikusiko dugu liburua argitaratuko dugun.

Jarduera hau doakoa izango da, baina izena eman behar da aurretik, telefonoz, 943 72 20 42 zenbakira deituta, whatsapez 688 640 534ra mezua bidalita, edo e-postaz turismobulegoa@urolagaraia.com helbidera idatzita.