Goierriko Hitza

Txistu doinuekin hasi dituzte Santikutzak Legazpin

Goierriko Hitza — 2026-04-30 20:02:51

Hasi dira Santikutz jaiak. Jendetza bildu da arratsaldean herriko plazan, aurtengo festei hasiera emateko. Aurten Goiz Deia txistulari bandari egokitu zaio udaletxeko balkoitik pregoia egitea, txistu doinuaz lagunduta ondoren. Ondorengo txupinazoarekin lehertu da festa, eta kalean izan du segida jai giroak, erraldoi eta buruhandien ohiko kalejirarekin.

Txupinazo ofizialaren aurretik, gazteek ere egin dute jaiak hasteko ekitaldia Gaztetxean. Suziria bota ondoren, kalejiran jaitsi dira erdialdeko kaleetara.

Jaietako lehen txanpa igandera arte da, eta hurrengo asteburuan Kapela dantzarekin eta Mirandaola egunarekin amaituko dira.

Honela eman diete hasiera txistulariek aurtengo jaiei, Maider Apaolaza eta Iker Azpeitiaren hitzetan:

Arratsaldeon Legazpi!!

Ohituago gaude mikroa beharrean eskuan txistua edukitzera, baina herriko jaien hasiera iragartzeko aukera ez da urtero izaten eta aprobetxatu behar.

Jaiak gaur hasiko ditugun arren, errodajea egina ekartzen dugu batzuk, pasa den astean, beste urte batez, Korosti dantza taldeak antolatzen zuen Oin Puntetan asteburuan parte hartu genuelako. Horretaz gain, lehen aldiz, Gaztetxeak Gazte Festak antolatu zituen. Blusak soinean ekintza guztiek izan zuten arrera ikusita, ziur gaude datozen urteetan ere ekimen honekin jarraituko dutela, bejondeiela!!!

Bueno, eta aurten zer? Ba aurtengorako ere egitarau oparoa prestatu dute bai jai batzordeak, baita Txo!Esnako kideek ere. Txistulariak, urtero bezala egitarau horretako hainbat ekintzetan izango gara; kalejiretan, Olaria eta Ezpata dantza ekitaldian edo datorren astean ospatuko diren Kapela dantza edo Mirandaola egunean adibidez.

Hala ere egitarauak gutxi balio du herritarren parte hartzerik gabe. Bete dezagun Plaza, bete dezagun Azoka eta nola ez, bete ditzagun kaleak. Herritarrok gara festa guztien arima eta muina. Herritarrik gabe ez dago festarik, herritarrik gabe ez dago girorik. Egun zoragarri batzuk ditugu aurretik. Kanta dezagun, dantza dezagun, parte hartu dezagun eta nola ez, ondo pasa eta goza dezagun!!

Ondo pasa dezagun, ondo pasatzen utziz….

Ondo pasa dezagun ondoan daukaguna errespetatuz…

Ondo pasa dezagun, pasatu gabe….bueno…. sobre la martxa….

Bilakatu ditzagun kaleak espazio seguru eta eroso bat guztiontzat eta ospa ditzagun jaiak pozez, arduraz eta elkar zainduz.
Azken finean, bakoitzak bere nota eman dezala guztion artean musika eta armonia sortuz.

Eta gehiegi luzatu gabe mikroa utzi eta txistua hartuko dugu, erraldoiekin batera jaiei bals batekin hasiera emateko. Erraldoiak prest?

Ba besterik gabe, ondo pasa jaiak eta…

GORA LEGAZPI!

GORA SANTIKUTZAK!

GORA EUSKADI TXISTULARI!

Shifa, Saharako osasun sistemaren sendabidea

Goierriko Hitza — 2026-04-24 09:24:22

Saharako errefuxiatuen kanpalekuetara bidaiak ohiko bihurtu dira Maria Saldaña ordiziarrarentzat eta Iñaki Sanchez zumarragarrarentzat: hiru aldiz izan dira dagoeneko, eta aurten ere itzuli dira. Idoia Narbaiza legazpiarra, berriz, iaz joan zen lehen aldiz. Hirurak erizainak dira, Shifa elkarteko kideak; 2023an sortu zutenetik dabiltza bertan Saldaña eta Sanchez, eta handik urtebetera batu zen Narbaiza.

Shifa osasun kooperazioko proiektua da, Aljeriako hegoaldean kokatutako Tindoufeko errefuxiatuen kanpalekuetan osasun laguntza eskaintzea, osasun komunitarioa indartzea eta egoeraz sentsibilizatzea helburu duena. Arabieratik dator izena, eta «sendatzea» edo «sendabidea» esan nahi du. Hasieran 11 erizainek osatutako taldea zen, baina gaur egun 33 kide ditu, tartean medikuak ere bai, lan asistentziala indartzeko asmoz. Horien artean sei goierritar daude.

Otsailaren 1etik 13ra bitartean egin dute aurtengo bidaia Saldañak eta Sanchezek, beste 11 lagunekin batera. Smarako kanpalekuetan aritu dira lanean, eta, lehen aldiz, hiru mediku izan dira taldean. Horrek esku-hartzea aberastu duela nabarmendu du Saldañak: «Diagnostikoak egiterakoan segurtasun handiagoa ematen dute medikuek; guk, berriz, zainketetan, zaurien tratamenduan eta gaixo kronikoen jarraipenean egiten dugu ekarpena».

Elkarlanaren indarra

Lan egiteko modua argia dela azaldu du Narbaizak: «Talde txikietan banatzen gara; bakoitzak bere helburu zein eginbeharrak ditu, eta gerora, komunean jartzen ditugu denak».

Bertako osasun sistema komunitarioa hobetzeko lan egiten dute, bertako ospitale eta osasun zentroetan lan asistentziala eginda eta osasun materiala eramanda. Asistentziaz gain, irakaskuntza ere egiten dute, alegia, bertako erizaintza eskolako ikasleei zein profesionalei formakuntzak eskainita.

«Fisikoki eta emozionalki lan gogorra izaten denez, aisialdirako tartea hartzen saiatzen gara»

Maria Saldaña. Erizaina

Lan hori guztia Saharako Osasun Ministerioarekin elkarlanean egiten dute. Narbaizak azpimarratu du funtsezkoa dela harreman hori: «Bidaiaren aurretik, bitartean eta ondoren komunikazioa mantentzen dugu». Joan aurretik, premia nagusiak zeintzuk diren azaltzen dizkiete; bueltan, berriz, ikusitako gabeziak eta hobetu beharrekoak partekatzen dituzte.

Euskal Herrira itzulitakoan, berriz, sentsibilizazioari ekiten diote. Narbaizaren hitzetan, hori da sahararrek gehien estimatzen, eskertzen eta eskatzen duten lana: gatazka ezagutaraztea. Hori sustatzeko, ikastetxe, unibertsitate, anbulatorio eta erakundeetan hitzaldiak eskaintzen dituzte, eta azokak ere baliatzen dituzte lan horretarako.

Lan jardunaldi betea
Osasun sistema komunitarioa hobetzeko lan horretan, lan erritmo zorrotzak izaten dituzte egonaldian zehar. Goizetan Smarako ospitalera joaten dira eta mediku zein erizain bana banatzen dira bi kontsultetan. Kanpoan, berriz, beste erizain bat geratzen da saharar erizain batekin batera, pazienteen informazioa jaso, egoera baloratu eta kontsultetara bideratzeko. Bitartean, beste talde bat haur eskoletan eta dispentsarioetan ahoko higieneari zein gaixotasun kronikoei buruzko informazioa eskaintzeaz arduratzen dira.

«Nazioarteko laguntzaren menpe daude arlo guztietan, eta donazioak jaisten ari dira»

Iñaki Sanchez. Erizaina

Bazkal ostean, bigarren txandari ekiten diote ospitalean, eta aldi berean, beste talde bat etxez etxe ibiltzen da; aurten martxan jarri duten ekimena da, osasun zerbitzuetara iritsi ezin diren pertsona zaurgarrienak ere artatzeko. Lan jardunaldiak «gogorrak» izaten direla azaldu du Saldañak: «Fisikoki eta emozionalki gogorra izaten denez, aisialdirako tartea hartzen saiatzen gara».

Aspaldiko gatazka
Halere, badago urtero errepikatzen den errealitate bat: baliabide eta material eskasia. Sanchezek dio egoera ez dela hobetu: «Nazioarteko laguntzaren menpe daude, bai osasun arloan zein beste arlo guztietan ere. Geroz eta gutxiago jasotzen dute, eta donazioak ere jaisten ari dira».

Komunikabideetan presentzia handirik ez duen «gerra isila» dela dio: «2020a baino lehen su-etena zegoen hitzartuta, baina Marokok hautsi eta ordutik berriro gerran dagoen konfliktoa da».

«Oso jende alaia, langilea eta esker onekoa da; asko ematen digute bueltan»

Idoia Narbaiza. Erizaina

Sahararrak nahi ez luketen lurraldean bizi direla ere gogoratu du, beraien lurraldea «kendu» baitiete: «Beren lurraldera bueltatzeko itxaropenarekin bizi dira, eta hori da borrokan jarraitzeko indarra ematen diena». Errealitate hori, errealitate «gogorra» dela ziurtatu dute hiru erizainek.

Eskuzabaltasuna eredu
Bi asteko egonaldian bertako errefuxiatuek elkarteko kideekin izaten duten eskuzabaltasuna ere azpimarratu nahi izan dute: «Oso eskuzabalak dira». Egunerokoa lasaia dela azaldu du Narbaizak: «Ez dauzkate guk bezain beste aktibitate edo estimulu, errutinan oinarritutako bizitza daramate».

Bere ustez, harreman pertsonalak dira esperientziaren zatirik berezienetako bat: «Oso jende alaia, langilea eta esker onekoa da. Haurrak ere bai; gure presentziak ilusioa egiten die, eta asko ematen digute bueltan».

Saldañak, bestalde, emakume sahararren papera nabarmendu du: «Haiek izan dira beti komunitatea aurrera atera dutenak». Gerraren garaian kanpalekuak antolatu zituzten, eta gaur egun ere eguneroko bizitzaren ardatz dira, etxean zein komunitatean. Horren sinbolo da melfa, emakume sahararren jantzi tradizionala. «Harrotasunez eramaten dute; haien identitatearen parte da».

Hemen aurreko urteetako bidaien irudiak:

Bi urte eta bi sari Kimika Olinpiadan

Goierriko Hitza — 2026-04-23 10:00:43

Badira ikasketetarako gaitasun berezia duten ikasleak, ikastea gustatzen zaienak, ezarritako gaitegia erraz barneratzen dutenak eta haien jakin mina asetzeko gehiago eskatzen dutenak. Hori da Beasaingo institutu publikoko Batxilergoko 2. mailako ikasle den Maddi Mendizabal Lekuona zegamarraren kasua. Ainara Imaz Fisika eta Kimikako irakasle idiazabaldarraren gidaritzapean, 2026ko Kimikako Euskal Olinpiada irabazi du martxoaren 6an, eta Estatuko Kimikako Olinpiadan parte hartuko du asteburuan, Alacanten (Herrialde Katalanak).

Imazek proposatuta parte hartu du Euskal Olinpiadan, bere ikasgaian aurreratuta zihoala ikusi eta ikasleak berak gehiago eskatu ondoren. «Maddik esan zidan nolabait aspertu egiten zela, eta momentu horretan jaso genuen olinpiadarako proposamena. Hala, erronka bezala proposatu nion hori prestatzea», azaldu du Imazek. Izan ere, azpimarratu du izan daitezkeela aspertzen diren ikasle gehiago ere, baina Mendizabalek gehiago eskatzen du, ikasleak berak esan bezala, «gora begira egon beharrean». Batxilergoko 2. mailako ikasgaiak lantzen dira olinpiadetan; azterketa martxoaren 6an izan zela eta ikasturtea amaitu gabe zegoela kontuan hartuta, gainontzekoek oraindik landu gabeko ikasgaiak jaso ditu zegamarrak.

Lehen aldiz, iaz
Zientziaren arloan ez ezik, abanikoan zabaltzen da bere ikasketetarako gaitasuna. Baina zientziak ditu gustukoen, Mendizabalek berak azaldu duenez: «Txikitatik ikastea gustatzen zait, batez ere zientziak; matematika, kimika, biologia…». Biokimika Gradua egin nahiko luke, EHUn, Leioan: «Zalantzak izan ditut zer ikasi nahi dudan erabakitzeko. Azkenean, Biokimika ikasi nahi dut, arlo horretako gai ezberdinak uztartzen dituelako».

Bi urte dira Imazen gidaritzapean ikasleak Kimikako Euskal Olinpiadara aurkezten direla. Iaz, 2025ean, lehen aldiz Garazi Zubeldia Zubeldia beasaindarrarekin prestatu zuen erronka hori, eta hark ere lehen saria jaso zuen. Bi urte eta bi sari. Zubeldiak, ordea, ezin izan zuen estatukora joan, Euskadiko Orkestrarekin deialdi baterako deitu zutelako. Matematika ikasten ari da egun, Leioan.

Garazi Zubeldia Zubeldia beasaindarra, 2025eko Kimikako Euskal Olinpiadako saria jasotzen.Hitza

Estatukoak, elkarrekin
Aurten bai. Asteburuan ikaslea eta irakaslea elkarrekin joango dira Alacanten jokatuko den estatukora. Gogotsu dago Mendizabal: «Beste motibazio bat da, beste esperientzia bat, berria, ezberdina. Gogoa daukat beste olinpiadak irabazi dituztenekin egoteko, haiek ezagutzeko». Olinpiadaz gain, beste ekintza batzuk egingo baitituzte sailkatu diren ikasleek batera, besteak beste, Alacanten bisita gidatua. Larunbat goizean izango dute azterketa bat, eta bazkalondoren test moduko beste bat. Igandean izango da sari banaketa.

«Beste motibazio bat da, beste esperientzia bat, berria, ezberdina. Gogoa daukat beste olinpiadak irabazi dituztenekin egoteko, haiek ezagutzeko»

Maddi Mendizabal Lekuona. 2026ko Kimikako Euskal Olinpiadaren irabazlea

Horra iristea jada lorpen handia dela nabarmendu du Imazek. Eta garrantzia eman dio Maddi eta Garazi bezalako profiletako ikasleei motibaziorako tresnak emateari: «Askotan ikastetxe mailan kostatzen zaien ikasleak dauzkagu, baina badaude beste profil batekoak, azkarrak eta biziak direnak, eta horiek ere aspertzen dira. Askotan fokua ez dugu horietan jartzen, eta garrantzitsua da haiei erronkak ematea». Eskarne Galdos institutuko zuzendariak bat egin du horrekin, eta Mendizabalen zein Imazen ezaugarriak goraipatu ditu: «Ikasle azkarra, saiatua, jakin mina duena, gainditze espiritua duena… horrelako irakasle baten lidergoarekin elkartzen denean horrelako emaitzak lortzen dira».

Talentu gaztea eta zientzia
Ikasle azkar baten jakin mina, hori asetzeko etengabeko nahia, eta irakasle baten egokitzeko eta ikaslea hauspotzeko gaitasuna elkartuta, Kimikako Euskal Olinpiada irabazi dute, Garazi Zubeldiak iaz, Maddi Mendizabalek aurten, Beasaingo institutuaren izena talentu gaztearen eta zientziaren gorenera eramanda.

Brinkolako zoo txikia

Goierriko Hitza — 2026-04-23 09:00:09

Brinkola zoo txiki bihurtuta dago azken urteetan. Cabarcenoren pareko izatera ez da iritsi, baina auzoko baserri inguruak eta zelaiak aberez beteta daude, bertakoen eta bisitarien gozamenerako. Neguko egun gogorrak igarota, ganadua kanpora atera dute baserritarrek, eta udaberriak ekarritako landarediaren berpizteak berde biziz jantzi ditu zelaiak. Bien baturak irudi politak uzten ditu, eta jende asko dabil argazkiak atera eta atera.

Arraza desberdinetako behiak eta txahal txikiak, astoak eta astakumeak, zaldiak eta behorrak, ardiak eta arkumeak, txerriak eta ahuntzak dira argazki horien protagonistak… Nebredaren baserrikoekin batera. Jendea inguratu orduko, abereak argazkiak ateratzeko gertu egoten dira askotan.

Errotako hegaztiak
Baina abere guzti horiez gain, badira Brinkolan beste batzuk ere, Igaralde errotako aldaparoan. Horiek, argazkilarien zain baino gehiago, ogi koxkorrekin hurbiltzen direnen peskizan izaten dira. Hemen ere, makina bat argazki ateratzen du jendeak, eta azken asteetan, turismo destino edo plan gisa ere kokatu dute txoko hori hainbat influencer eta alorreko eragilek.

Hegaztiak duela hiru-bat hamarkada iritsi ziren Igaralde errotako aldaparora, bertako Unai Segadek gogoratu duenez: «Gu txikiak ginela Gasteizera joaten ginen asko izebarengana, eta bidean, geldialdia egiten genuen Oñatin, Olakua auzoko urmaelean zeuden ahateak ikusteko. Asko gustatzen zitzaizkigun, eta bikote bat erostea erabaki genuen». Hura izan zen hasiera. Ahateak iritsi aurretik, aldaparoa apoz beteta egoten zen, eta horrela, desagertu egin ziren.

Ahateen familia handitzen joan zen, eta ondoren, duela 10 urte inguru, antzarak ere jarri zituzten, bikote batekin hasita horiek ere. Orain sei baino gehiago daudela dio Segadek, eta ahateak, lau, ar eta eme bi kasuetan. Hegazti horiek aldaparoko uretan ibiltzen dira, baina ondoan badute lursail txiki bat ere, txabola eta guzti, arrautzak egiten dituztenerako. Izan ere, arrautzak egin, eta ugaldu ere egiten dira bertan, «nahiz eta arrautza guztiek ez duten aurrera egiten, eta txitak ez diren beti jaiotzen». Arrautza batzuk jatekoak ere badira.

Hegazti gehiago ere badituzte. «Duela bi urte indioilar ruanoak ekarri genituen, oso politak, beltzak, mokoa zintzilik dutenak, eta zabaltzen duten buztan motza dutenak». Baina ez ziren egokitu ondo, eta hil egin ziren azkar. «Hegazti mota asko izan ditugu, eta batzuk ez dira egokitu, edo ihes egin dute… Izan ditugu oilo txiki eta zuri batzuk, gandor handikoak, pintadak deitzen direnak… Borrokarako oilar bat ere izan genuen behin, batek han utzita, eta urte batzuetan bizi izan zen gurekin».

Pauma, eta abere gehiago
Orain, beste indioilar bat ere badute, pauma bat, buztan luze eta koloretsukoa. 14 urte ditu, eta urmaelaren inguruko erregea izateaz gain, argazkilariei gehien gustatzen zaiena ere bada, buztana zabaltzean egundoko ikuskizuna eskaintzen duelako. Luma luzeak urtero erortzen zaizkio uda ondoren, eta gero berriz atera.

Hegaztiez gain, bi txerri vietnamdar ere izan zituzten. «Pupu eta Lore deitzen ziren. Nire semea txikia zenean ekarri genituen. Urte pare bat edo eduki genituen, baina kendu egin behar izan genituen, oso handiak zirelako guk genuen lekurako». Katuak ere badituzte, ugari, eta «derrigorrean, errota bat izanda bestela saguak izango genituelako. Katu ehiztariak dira».

Horrelako faunarekin, ez da harritzekoa jendea aldaparoaren ondoan argazkiak ateratzen ikustea, edo ahateei eta antzarei ogi koxkorrak botatzean. Zenbat haur igaro ote den bertatik!. «Ogia, gusanitoak, patatak… denetik botatzen die jendeak, harriren bat ere bai tarteka. Inoiz ahateren bat akabatu ere egin dute». Jaten ematera norbait hurbiltzen dela antzematean, edo plastiko hotsa entzutean, antzarak garrasika hasten direla dio Segadek, pozik, eta beldurgarriak izan daitezkeela ere bai, «batez ere mokoa zabaldu eta mingain luzea ateratzen dutenean».

Bitxikeriak
Bitxikeria gehiagotarako ere eman du zoo txiki honek. «Paseko ahateak igarotzen direnean, batzuetan hemen geratzen dira, jatekoa izaten dutelako». Urmaelaren itxituratik ihes egindako ahateak ere izan dituzte, ondoan dagoen bideko trafikoa geldiaraziz, «kotxeek harrapatu ere egin dituzte batzuk». Ihes egindakoen artean, oilar gaizto bat zegoen, «jendea erasotu egiten zuen, hatzaparrekin!». Baina hura hil egin zen, «aldaparora erori, eta ito egin zen!».

Gaur ez dute halako abere «gaiztorik» errotan, eta jendea urmaelera lasai asko hurbildu daitekeela esan du Segadek. Abereaz gain, bertatik «Brinkolako postal tipikoena» ere erretratatu ahal izango dute gainera.

Emakumezko ‘speakerra’ maratoiaren 25. urteurrenean

Goierriko Hitza — 2026-04-23 08:00:05

Zegama-Aizkorri mendi maratoiak 25. urteurrena beteko du datorren maiatzaren 17an, –12. Kilometro Bertikala maiatzaren 15ean jokatuko da eta 15. Junior Traila maiatzaren 17an–. Mende laurdena ez da urtero ospatzen eta berezia izango da aurtengoa; baina ez horregatik bakarrik, 25 urte hauetan lehenengo aldiz, emakume bat izango baita hizlari lanetan: Laura Rodriguez elgoibartarra. Azken urteetan speaker lanetan aritu diren Jose Antonio de Pablo Depa eta Mikel Apaolaza beasaindarrarekin batera arituko da taldea osatuta.

Denis Perez Zegamako Udaleko Kultura zinegotziak azaldu duenez, «berdintasunaren aldeko lorpen txiki bat» da Rodriguez hizlarien taldera batzera, «gaur egungo moldeetara egokitzeko beharretik sortu da. Beharrezkoa zen zentzu horretan pauso bat ematea», azpimarratu du. Zegamako Berdintasun taldeak ere izan du zerikusia, «emakumezko speaker bat ekartzeko presioa egin dute, arrazoiarekin gainera».

Ez da erraza izan, lan hauetan aritzen diren emakumezkoak «oso gutxi» direlako oraindik, are gutxiago, «euskaraz aritzen direnak». Rodriguez orain gutxi hasi da speaker lanetan; «Ermuako (Bizkaia) Hiru Txikiak mendi lasterketan ezagutu nuen nik», kontatu du Perezek. Espainiako lasterketetan egin ditu orain arteko lanik gehienak, gaztelaniaz, baina Rodriguez euskalduna dela azpimarratu du, jaso dituzten kritiken harira: «Mundu guztiari eman behar zaio aukera bat kritikatu aurretik».

Zegamakoa, laugarrena
Rodriguezek izango du aurten Zegama-Aizkorri maratoiko lehenengo emakumezko hizlaria izatearen ohorea eta «errespetua» ematen diola aitortu du. Guztiarekin, «pozik» dagoela dio, «esperientzia berezia izango da eta ilusio handia egiten dit», gehitu du. Berria da hizlari lanetan, pasan den urteko irailean estreinatu zen lan honetan, Ermuako Hiru Txikiak mendi lasterketan. «Lagunak ditut antolatzaileak eta emakumezko hizlari bat nahi zutela esan zidaten, euskaraz aritzeko eta animatu egin nintzen», kontatu du. Rodriguez mendi korrikalaria da eta ezagun asko ditu mundu honetan.

«Esperientzia berezia izango da eta ilusio handia egiten dit Zegama-Aizkorrik»

Laura Rodriguez. Speakerra

Zegamakoa hizlari lanetan arituko den laugarrena izango du. Otsailean Quiroga Trail Challenge aurkeztu zuen Galizian eta pasa den asteburuan Asturiasko Cueva Negra Trailean izan zen. Aurkezle lana ondo egiteko aurretik prestatu beharra dagoela dio, «xehetasun txikiak eta korrikalariak ondo ezagutu behar dira», amaitu du.

Hegialdeko historia berreskuratzeko laguntza eskea

Goierriko Hitza — 2026-04-16 11:00:16

Hegialden hasita daude jaiei begira. Aurten ekainaren 6ko Xabi Ortiz de Luzuriagaren omenezko mendiko bizikleta ibilaldiak irekiko ditu, eta hurrengo asteburuan, ekainaren 12an, 13an eta 14an ospatuko dira.

Jai batzordea lanean dabil aspaldi, eta larunbaterako Hegitalo Festa antolatu du, dirua biltzeko, eta auzotarrak eta legazpiar guztiak elkartzeko helburuarekin. Hegitalo Festa Laubideko oinezko kale nagusian ospatuko da, 11:00etan hasita, eta azken urteetan bezala, taloez gain, haurrentzako jolasak ere izango dira, eta ekaineko jaietarako atera duten materiala salduko dute.

Aurten salgai jarri dituzte kamisetak 10 euroan, jertseak 30 euroan, zapiak 2 euroan eta leiho eta balkoietarako banderak 10 euroan. Larunbateko festaren ondoren ere salduko dituzte inguruko hainbat taberna eta establezimendutan.

Garai bateko irudiak
Baina auzo multzo honetan hurrengo ekainari bakarrik ez, aurrerago ere jarrita dute begia, jaiek 50 urte betetzen dituztenean. Halako urteurrena ospatzeko, iragana astintzea pentsatu dute, eta azken hamarkadetako historia jasotzeko baliagarria izan daitekeen materiala biltzen ari dira. Argazkiak, egunkari zatiak, dokumentuak… denak balio du Hegialderen historia zati hori berreskuratzeko, eta legazpiarren laguntza eskatu dute. Materiala biltzeko asteazkenetan 17:00etatik 19:00etara egongo dira, Olamendi eskolako parkean, eta potxolahegialde@gmail.com helbidera ere idatzi daiteke.

Jaiak 1980an ospatu ziren lehen aldiz, baina aurretik Hegialde Auzo Elkartea sortu zuten orduko auzotarrek. Haiek hasita, makina bat aldarrikapen eta eskaera gauzatzen joan dira Legazpiko ingurune horretan, botika, autobusaren geralekua, kutxazain automatikoa, oinezko gunea edo pilotaleku estalia, besteak beste. Horiek guztiak auzotarren ahalegin kolektiboaren emaitza dira, eta horren memoria gordetzeko lana da esku artean dutena.

Urretxuko Motz tabernaren azken guda dantza

Goierriko Hitza — 2026-04-16 08:00:00

Gaizka Oiartzabalek Urretxuko Motz taberna utziko du, 20 urteren ondoren. Bi hamarkada hauetan makina bat kultur ekitaldi eta parranda egin dira taberna horretan. Larunbatean festa egingo dute: Goierri elkartean bazkalduko dute eta ondoren, 19:30ean, Eh, Mertxe! eta The Hot Dogs! taldeek kontzertua egingo dute gaztetxean.

Oiartzabal oso gaztetan hasi zen ostalaritza munduan. Taberna askotan lan egin du: Urretxuko Osaban, Bergarako Deportivon, Legazpiko Arranon, Urretxuko gaztetxean, Motzen (berak erosi aurretik), Eitzako txosnan, Eitza taberna auzoko jaietarako hartu zuen urte batzuetan…

Motz bere proiektu pertsonalena izan da. «Bizitza nonbaiten utzi badut, hemen da. Hemen emandako orduak, galdutako lo orduak, buruhausteak… Motz erreferentzia izatea nola lortu… Lortu nuela uste dut, baina lan handia egin nuen horretarako. Saiakera asko. Nire energiaren %90a hemen utzi dut».

Gauzak asko aldatu dira azken 20 urteetan. «Kontsumo ohiturak asko aldatu dira, bezeroak asko aldatu dira… Horrek asko erre nau. Nire ustez, lehen zerbitzariekiko errespetu handiagoa zegoen. Eta exijentzia maila asko igo da. Jendeak 2,80 euro ordaintzen du garagardo baten truke eta ez da konturatzen diru horren truke berogailua, komuna, musika… ere badituela. Denok lehen baino egoistagoak garela uste dut».

Horrek, eta familiarekin egoteko zailtasunak, taberna uztera eraman dute. «Gaueko lanak nazkatu nau, batez ere. Umeak eduki nituenetik, oso gogorra egin zait gauez lan egitea: umeekin egoteko aukera ez izatea… Arratsaldeko seietan irekitzen hasi nintzen, baina motz gelditzen zitzaidan. Familian, eguna erditik mozten nuen. Donostiara joaten ginen, baina seietan taberna ireki behar nuen. Gogorra egin zait. Eta gaua zer esanik ez… Etxera goizeko bostetan joan eta hurrengo egunean porru eginda jaiki… Dagoeneko ez ditugu 20 urte. Espidifena behar dugu berandu oheratzen garen bakoitzean».

Motz maiatza hasieran itxiko du eta erreleboa izango du. Lehenago, agur festa egingo du. Ez du berak nahi bezala antolatzeko aukera izan. «Ez didate utzi, ez Urretxuko Udalak eta ezta Zumarragako Udalak ere. Ez dizkidate karpa eta eszenatokia utzi, enpresa pribatu bat naizelako. Okerrena ez da hori izan. Hori aurreikusten nuen. Batez ere, Urretxuren aldetik, harremana ez delako oso ona. Zumarragarekin harremana hobea zela uste nuen. Tasa edo alokairua ordaintzeko prest nengoen, noski. Zumarragako Udalari Eitzako ermita eskatu nien bazkarirako, mahaiak eta aulkiak nik jarrita. Alperrik. Asko haserretu naiz, udal azpiegiturez gain, ez baitidate espazioa uzten. Azken hilabete, aste, egunetan… enpresa pribatuei baimenak eman zaizkie. Niri ez didate eman, ordea. Nik neuk ekitaldi asko egin ditut nire izenarekin».

Goierrin eta gaztetxean

Azkenean, gaztetxea arduratu da antolaketaz. «Gaztetxearekin akordio batera heldu nintzen, dena bertan egiteko, beraiek kudeatuz. Ni bazkariaz eta kontzertuez bakarrik arduratuko nintzen. Ez dakit zergatik, Urretxuko alkateak hori ere debekatzea erabaki zuen. Gaztetxea berralokatu egin behar zidatela ulertu zuela dirudi. Baina gaztetxeak 50 urteko historia du eta sekula ez zaio inori berralokatu. Azkenean, bazkaria Goierri kirol elkartearen egoitzan egingo da eta kontzertua gaztetxean. Gaztetxeak hartu ditu bere gain. Antolaketa bere gain gelditu da».

Bazkariko eta kontzertuko tiket guztiak saldu dituzte. Gernikako Arbola plazako pantaila erraldoian Kopako finala eta gaztetxean Motzen finala. Batean Mikel Oiartzabalen golak eta bestean The Hot Dogs! taldearen musika. Goizean kafea, arratsean ron… kantazak berriro Iturbetar Jon!

Aritz Egea, Zegama-Aizkorritik Paris-Roubaixera

Goierriko Hitza — 2026-04-15 08:00:51

Aritz Egea urretxuarrak mendi lasterketetan lehiatzeari utziko ziola iragarri zuen iaz. Bere familiaz gozatzeko eta beste kirol batzuk egiteko asmoa azaldu zuen. Mendiko lasterketetan hasi aurretik txirrindularia eta triatloilaria izan zen eta bizikleta berreskuratu du. Apirileko lehen asteburuan Flandriako Tourra egin zuen eta pasa den asteburuan Paris-Roubaix. Aizkorriko harkaitzetatik Flandriako eta Frantziako harbideetara pasa da.

Flandriako Tourra eta Paris-Roubaix bi klasiko handi dira. Bost klasiko garrantzitsuenen (bost monumentuen) artean daude, Milano-San Remo, Liege-Bastogne-Liege eta Lombardiako Giroarekin batera. Egeak profesionalen lasterketen bezperan zikloturistentzat antolatzen diren probetan parte hartu du.

Oso pozik ageri da. «Egutegi bat jarraitzeari utzi eta gauza ezberdinak egiteari ekin nahi nion. Aspalditik nuen bi martxa horiek egiteko gogoa», azaldu du urretxuarrak. Ez zuen espero horrenbeste gozatzea. «Presarik gabe, txirrindularitza gustuko dugunontzat mitikoak diren toki eta probetan… aritu naiz. Batez ere, Flandrian. Nire ustez, Flandriako Tourra munduko lasterketa onena da. Roubaix ere mitikoa da, baina igotzailea naizenez… Biak egin eta gero, itzultzekotan, Flandriara itzuliko naiz».

«Egutegi bat jarraitzeari utzi eta gauza ezberdinak egiteari ekin nahi nion. Aspalditik nuen bi martxa horiek egiteko gogoa»

Gainera, hango txirrindularitza zaletasuna sekulakoa da. «Flandrian txirrindularitza zaletasuna usaindu egiten da. Dena bizikletan ibiltzeko prestatuta dago. Banekien hala zela, baina lehenengo aldiz izan naiz bertan eta txundituta itzuli naiz. Erreferente bat nahi badugu, hori Belgika da: bai zaletu aldetik eta bai azpiegitura aldetik», aipatu du.

Ikusle ere bai
Bi probetan parte hartzeaz gain, profesionalen lasterketak ikusi ditu. «Flandrian Kwaremont-en izan ginen. Hiru aldiz pasa ziren bertatik. Gu nahiko lan hartuta pasa ginen eta beraiek nola pasa ziren ikustea sekulakoa izan zen. Giroari dagokionez, askotan Euskal Herriko zalegoa Belgikakoarekin konparatzen dute, baina hangoa beste maila batean dago. Asteburu honetan Sevillan egon daitekeenaren pareko zerbait zen: dena jendez lepo, sekulako giroa… Sekulako esperientzia izan da».

Paris-Roubaix proba ere ikusgarria da. «Lasterketa Arenberg-en ikusi genuen. Arenberg gure proban pasa genuen lehen harbide zatia izan zen. Baita gogorrena ere. Denak horrelakoak badira, ez dakit helmugara helduko naizen, pentsatu nuen. Azkeneko unera arte zalantzan izan nintzen, errepideko bizikleta hartu edo gravelekoa. Errepidekoa hartu nuen eta hala harbidea bere osotasunean sentitzeko aukera izan nuen. Dena den, uste nuena baino hobeto amaitu nuen. Ipurdi aldea eta eskumuturrak ukituta ditut, baina jendeak asko esajeratzen duela uste dut: bai proban zehar eta bai ondoren, gustura ondo sentitu naiz. Gogorra da, baina ahalik eta azkarren pasatzen saiatu eta kito. Hori bai, profesionalak 45-50 kilometro orduko abiadan pasatzen dira eta ezin duzu sinistu».

«Giroari dagokionez, askotan Euskal Herriko zalegoa Belgikakoarekin konparatzen dute, baina hangoa beste maila batean dago»

Zortea izan du, aurtengo Paris-Roubaix azken urteetako ikusgarriena eta lehiatuena izan baita. Wout Van Aert herbeheretarra eta Tadej Pogacar esloveniarra elkarrekin heldu ziren Roubaixeko belodromora. Biak lasterketa mitiko hori irabazi gabeak ziren eta esprintean Van Aert nagusitu zen. Egeak, gehienek bezala, Van Aert-ek irabaztea nahi zuen. «Van Aert zalea naiz. Asko poztu nintzen, dagoeneko bere jarraitzaile guztiak apur bat etsita baikeunden. Azkenean Paris-Roubaix irabaztea lortu du eta denok poztu ginela uste dut. Txirrindularitza gustatzen zaigun guztioi Van Aert-ek egin duena txalogarria iruditzen zaigu: azkenaldian gauzak gaizki atera zaizkion arren, lanean jarraitu du».

Egea ere oso lehiakorra da. Umetan atletismoan ibili zen, 12-13 urterekin txirrindularitzara pasa zen, afizionatu mailako lehen urtearen ondoren triatloian hasi zen eta azken urteetan mendiko lasterketetan aritu da. Triatloiari dagokionez, Hawaii-ko Iron Man entzutetsua egin zuen. Mendiko lasterketei dagokionez, puntaren puntan ibili da. Lasterketa asko irabazi ditu eta Zegama-Aizkorrin hiru aldiz jaitsi da lau ordutik.

Hurrengo probak
Urretxuarrak ez dio mendiko lasterketetan parte hartzeari utzi, baina bizikletarekin uztartuko du. Datorren urtean beste klasiko bat egiteko asmoa du. Herbehereetako Amstel Gold Race, beharbada. Mendiko lasterketei dagokienez, maiatzean Domusa lasterketan parte hartuko du eta ekainean Monte Rosa Sky Race proban. «Binaka egiten da, soka eta guzti. 4.000 metrora igotzen da. Abentura bila noa. Jokin Guijarrorekin egingo dut», aurreratu du.

Ordiziako gaztandegi berria, bisitagarria

Goierriko Hitza — 2026-04-01 15:20:24

Gazta egiteko toki soila baino askoz ere gehiago izango da Ordiziako Udala, Arana plazan eraikitzen ari den gaztandegi berria. Kokapen berria izateaz gain, bisitagarria izango da. Teknologia berrienarekin, gaztaren ekoizpen eta ontze prozesua bertatik bertara ezagutzeko aukera izango da Ordiziako Gazta Kooperatiba berrian. Eitzen arkitekturak egin du diseinua.

Adur Ezenarro Ordiziako alkatearen esanetan, Felix Ajuria, Idiazabal Jatorri Izendapeneko lehendakariaren ideia jarraitu dute proiektu berrian: «Ajuriak beti esaten zigun, Euskal Herrian herri bakarra ginela herri erdian gaztandegia zuena eta pena bat zela hori ez erabiltzea, gazta nola egiten den erakusteko. Ikusita D’elikatuzek eta azokak jende asko erakartzen dituela, aktibo bat bageneukala erabili gabe».

Oinarri horretatik abiatuta, eta Next Generation funtsaren diru laguntzarekin, gaztandegiaren lanak aurrera doaz, D’elikatuz Interpretazioa zentroaren berrantolaketarekin, eta Oianguko aterpetxea berreskuratzearekin batera. Horrekin guztiarekin, Idiazabal Lurraldeari «osotasuna» emango diote, Ordiziatik atera beharrik gabe.

Gaztandegi berria eraikitzeko 635.750 euro jasoko dituzte Next Generationetik, eta «beste zati bat udalak jarriko du». Ekainerako lanak bukatzea aurreikusten da.

1990. urtetik

Ordiziako Gazta Kooperatiba 1990an jarri zuten martxan, Aralarko artzainei gazta egitea, biltegiratzea eta salmenta errazteko helburuarekin. Ordiziako Udalak Jose Migel Barandiaran plazaren atzealdean utzitako lokaletan egokitu zuten gaztandegia, herriak Idiazabal Gaztarekin duen lotura estua delako eta gaztagintzaren sektoreari bultzada emateko.

Baina urteen poderioz, gaztandegia zaharkituta geratu da, eta orain arte erabili izan duten bi artzain kooperatibistek, berriki utzi dute Ordiziako gaztandegiko jarduna.

Bi solairu

Gaztandegi berriak bi solairu eta bi helburu ditu, Suitzako gaztandegi batetik hartutako ideian oinarrituta. Lehen solairuan, gazta egiteko eremua jarriko dute.

Goiko solairuan, berriz, estrategikoki egin dituzten leiho edo zuloetatik, bisitariak gaztaren prozesu osoa jarraitu ahal izango du. Era horretan, «bisitagarria izateak ez du oztopatuko gazta egiteko prozesua, eta baldintza sanitarioak bermatuko dira».

Altuera bikoitza duen zulora ematen duten beirateetatik, gazta egiten den tokia ikusiko da, eta beste zoru mailako leihoetatik, bi hozte-kamarak. «Gazta, prozesu desberdinetan, nola ontzen den ikusiko da Idiazabal Gazta lortu arte».

Azkenik, beste leiho berri bat ireki dute fatxadan: Txindoki eta Aralarreko ikusmira duena, «proiektuari osotasuna emango diona».

Ikus-entzunezkoekin batera, bertan egindako gazta dastaketarekin amaituko da bisita. Gazta erosteko aukera ere izango da.

D’elikatuz eta Oiangu

D’elikatuzetik kudeatuko da baliabide turistiko berria. Izan ere, Oianguko baserriaren eta D’elikatuzen eraberritzearekin batera egiten ari den proiektu turistikoa da gaztandegiarena. D’elikatuzeko beheko solairuan eskualdeko turismo bulegoa berritu eta egokituko da; erakusketa edo ekitaldi gela mantenduko da.

Lehen solairuko lehen aretoan, bisitariari ongi etorria emango zaio Delikatuz interpretazio zentro berrian, Ordiziako Azokotatik Goierrira, erakusketa bakar batean natura, historia, kultura eta gastronomia uztartuz.

Lehen solairuko bigarren aretoan berriz, asteazkeneroko azokaren ikus-entzunezko murgiltze esperientzia berriari esker, azoka asteko edozein egunetan bizitzeko aukera izango da.

Bigarren pisuan, bulegoak birkokatu dira, eta gaur egun dagoen erakusketan dastaketak egiteko mahai handi berri bat jarriko da begiralekura zabalduta.

Estalkipean berriz, espazio guztia Aralar mendilerroaren handitasuna erakusteko gunea izango da, eta bertatik egingo da lotura, latxa ardia, artzaintza eta Idiazabal gaztarekin, gaztandegiko bisita eskaintzeko.

Oianguri dagokionean, azkenik, «Oianguko aterpetxearen berreskuratzea, eta ondoko eraikinean erabilera anitzeko espazioak sortzea garrantzitsua da» da Ezenarrorentzat, «jakinda Aralarreko sarbide horretan Oiangu garrantzitsua izan daitekeela, eta Oiangu baserriko jatorrizko aterpetxe publikoa berreskuratuko dugula». Hori guztia, Ordiziatik atera gabe.

Gatzagi naturala, betiko osagai hori

Goierriko Hitza — 2026-04-01 13:21:01

Esnea eta gatzagia. Horiek dira ardi gaztaren osagai bakarrak, gatz apur batekin batera. Idiazabal jatorri izendapenekoaren kasuan, ardi latxaren eta Karrantzako ardiaren esne gordinarekin egiten da. Gatzagiari dagokionez, likidoa da gehiena, baina arkume urdailarekin egindako naturala erabiltzen dutenak ere badira.

Esneak ez du aparteko misteriorik, baina gatzagia nahiko ezezaguna da eta, aldi berean, ezinbestekoa. Osagai horrek mamitzen edo koagulatzen du esnea, gero prentsatu eta moldeetan ontziratu ahal izateko. Gutxienez bi hilabetez ontzen utzi eta gero, kilo bat eta hiru kilo bitarteko gazta da emaitza, ketua edo ketu gabea.

Arkumearen gatzagia

Gatzagi naturalaren erabilera ez dago oso zabalduta. Debekatuta dago komertzializatzea, eta gaztagileek gaztandegietan bertan prestatzen dute, etxeko erabilerarako.

Segurako Ondarre gaztandegian hala egiten dute, Eneko Goiburuk azaldu duenez: «Gazta guztiak gure arkumeen gatzagi naturalarekin egiten ditugu, modu tradizionalean». Arkumeak azaro erdialdean hasten zaizkie jaiotzen, eta 25 egunen bueltan, 10-12 kilorekin saldu egiten dituzte eta hiltegira eraman, oraindik amaren esnea bakarrik jaten dutela. Hiltegitik arkumeen urdailak jaso egiten dituzte, eta etxean prestatzen dituzte: «Zintzilikatu eta lehortu egiten ditugu 20-25 egun, gogor geratu arte, haizea botatzen duen kameran sartuta. Gero, urdaila ireki eta barruan dutena atera, ilea eta beste zikinkeriak garbitu eta gatzarekin nahasten dugu kontserbatzeko, ondo lehortzeko eta patogenoren bat badute, hori kentzeko. Txiki-txiki egindako azalarekin ere nahasten da, eta pasta bat egiten dugu. Guk izoztu egiten ditugu, ekainera arte ondo iraun dezan. Behar denean ateratzen joaten gara. Litro esneko 4-5 gramo erabiltzen dugu, ur epeletan ondo disolbatuta, eta esneari bota aurretik ondo iragazita».

Idiazabal jatorri izendapena jasotzeko ez da derrigorrezkoa gatzagi naturala erabiltzea. Goiburuk zehaztu du gaur Idiazabal gaztaren %50a industriak egiten duela, «gainerakoak artzainak gara, eta horietatik %25-30 izango gara horrela egiten dugunak».

Zaporean du eragina

Gatzagi naturalak badu eragina zaporean, onerako, eta gazta horiek irabazten dituzten sariak dira horren erakusle. «Zapore desberdina ematen dio gaztari, eta kata bat egiten dutenean positiboki baloratzen dute hori». Gatzagi naturalik gabe egindako gazta batek txapelketa irabaztea oso zaila da. Gatzagiak kimosina deituriko entzima bat duela azaldu du Goiburuk, eta horrek ematen diola gaztari zapore berezia, «bizigarri hori». Gatzagi naturalarekin egindako gaztaren zaporea «pikanteagoa da, batez ere bost-sei hilabete dituenean. Besteak gozoagoak dira. Eta jendeari gustatzen zaio. Gure gazten zaporea borobilagoa da, beteagoa».

Baina gatzagi naturalarekin egiten den gazten proportzioa oso txikia da, eta «gu, betiko eran egiten dugulako, arraroak gara, bereziak, baina bertako jendeak asko estimatzen duen gazta da gurea. Nik badakit gatzagi naturala utzi eta likidoarekin hasiko banintz, bezeroak kexatzen hasiko liratekeela, zapore gutxiago, neutroago izango lukeelako».

109 urteko etxearen zaharberritzea

Goierriko Hitza — 2026-04-01 06:58:10

Urretxuko etxe zaharrenetako batek, Isabeleko zubiaren ondoan dagoen Joquin Albisuaren etxeak, zaharberritze ikusgarria izan behar du. Etxea hustuko dute eta hamabi etxebizitza egingo dituzte lau solairutan: hiru solairuko. Gainera, etxearen azpialdean zortzi garaje egingo dituzte, bi solairutan (batean hiru eta bestean bost). Tokia ahalik eta gehien baliatzeko, autoak karga jasogailu bidez jaitsiko dira garajearen goiko solairutik beheko solairura. Goiko solairuan hiru garaje egongo dira eta behekoan bost.

Albisuatarren etxeak 109 urte ditu. Etxe hau oso berezia eta ezaguna da, bere historiagatik eta toki estrategikoan dagoelako. Izan ere, Urretxuko eta Zumarragako mugan dago. Egun bi herriak lotzen dituzten lau zubi daude, baina garai batean bi bakarrik zeuden. Milaka lagun pasa dira Albisuatarren etxe ondotik, geltokira, ikastolara edo Goldenera bidean.

Obra Pisuzahar Elorgak sustatu du. «Erreka eta errepidea gertu daudenez, obra konplexua da. Sotoan hormigoizko horma bat altxatuko dugu, errekak obran eraginik izan ez dezan. Zigilatuta egongo da, urik sartu ez dadin», esan du Felix Garcia promotoreak. «Etxeari dagokionez, harrizko hiru hormak bere horretan utziko ditugu. Errekara ematen duen horma egurrezkoa da eta aldatu egingo dugu. Balkoiak aluminiozkoak izango dira, baina egur tankera izango dute. Fatxadan Werzalit izeneko material bat erabiliko dugu, hori ere egur tankerakoa. Arkitektoa Pedro Izaskun da, Donostiako Soroa estudiokoa».

Hiru logelako etxebizitzakoak, bi logelakoak eta logela bakarrekoak egingo dituzte. Dagoeneko salgai daude, gune-inmo.com webgunean. Obra Urretxuko Udalak lizentzia eman bezain laister hasiko da. Obrak bi urteko iraupena izango du.

Etxe berria Pisuzahar Elorgak egingo du eta jatorrizkoa nork egin zuen jakiteko etxea begiratu besterik ez dago: horma batean jarritako azuleju batzuetan eraikuntza urtea eta inizial batzuk ikus daitezke: J.A. eta 1917. Inizial horiek etxea eraiki zuen gizonarenak dira: Joaquin Albisuarenak.

Busca Sagastizabal

Albisua okina zen eta Busca Sagastizabal konpositoreari eta bere emazteari erosi zien lursaila. Orubea Busca Sagastizabalen emaztearen gurasoena zen. Ezkondu zenean, bere alabari eman zioten dote bezala. Albisuak erosi zuenean, Busca Sagastizabal eta bere emaztea Madrilen bizi ziren dagoeneko.

Okinak Juan Cruz Mendiola eraikitzaileari esan zion etxea eraikitzeko. Garesti atera zitzaiola iruditu zitzaion. Handik urte batzuetara beste etxe bat eraiki zuen, fruta-saltzaileen etxea bezala ezagutzen dena, eta kontu guztien ardura berak hartzea erabaki zuen.

Eraikin originalak zazpi etxebizitza ditu: bi solairu bakoitzean eta beste bat teilatupean. Azaldu bezala, berriak hamabi izango ditu. Izan ere, egungo etxebizitzak txikiagoak dira. Ez dute etxebizitzak saltzeko arazorik izango, eraikina toki onean baitago: geltokira eta ikastolara bidean eta bi herrien arteko zubietako baten ondoan.

Kokapen on hori dela eta, denda asko egon dira etxe azpiko lokaletan: Albisuatarren okindegia eta janari-denda, Pereztarren tipula eta baratxuri denda, Arrietatarren bizartegia, Julianen harategia… Egun etxe azpian ez dago negoziorik, baina duela gutxira arte lehenengo solairuan Arantxa eta Garbiñe Albisua ahizpen Algar estetika egon da. Arantxa eta Garbiñe Joaquin Albisuaren birbilobak dira.

1917tik 2026ra

Eraikin berriak ez du lokal komertzialik izango. Izan ere, zoritxarrez ez da lokal hutsik falta gure herrietan. Gauzak asko aldatu dira 1917tik hona. Garai hartan erosketa ia guztiak herrian egiten ziren. Apenas zegoen autorik, Internet eta Amazon ez ziren existitzen…

Beste gauza batzuk apenas aldatu dira, ordea. Mundua oso nahastua zegoen orduan ere: Urriko Iraultza urte hartan izan zen, Lehen Mundu Gerra bete-betean zegoen… eta Amerikako Estatu Batuek Irla Birjinak erosi zizkion Danimarkari!

Eguberrietako menua: Unai Perez Iantziren errezetak

Goierriko Hitza — 2025-12-19 09:08:01

BENEDICTINE ARRAUTZAK HOLANDAR SALTSAREKIN

Osagaiak

Arrautzak (pertsonako bat)
Brioche ogi xerrak
Gurina (ogia txigortzeko)
Tipula (pertsonako erdia)
Hirugiharra (pertsonako hiru)
Parmesano gazta
Tipulin freskoa (apaintzeko)
Holandar saltsa egiteko

Bi arrautza gorringo

125 gramo gurin
Limoi erdi baten zukua
Bi koilarakada ur
Gatza eta piperbeltza

Prestaketa

Brioche ogia txigortu zartaginean, gurin pixka batekin. Aparte, juliana erara txikitutako tipula gorritu olio olibarekin. Ogia txigortuta dagoenean, hirugiharra egin ondo gorritu arte.

Holandar saltsa egiteko, lehenengo urtu gurina, goiko aparra kendu eta utzi epeldu arte. Bi gorringoak, gatza, limoia eta ur pixka bat ontzi batean jarri, irabiatu irabiagailuarekin, eta gurina gehitzen hasi pixkanaka, baina koipea bakarrik.

Ondoren, arrautzak ur irakinetan egin, gatz eta ozpin pixka batekin banan bana.

Aurkezpena

Ogiaren gainean gazta birrindua bota, hirugiharra jarri gainean, eta gero tipula. Arrautza eginda dagoenean, arrautza jarri, eta holandar saltsarekin estali.

Amaitzeko, labean gratinatu eta bakoitza plater batean atera, gainean tipulina duela.

Benedictine arrautzak holandar saltsarekin.

LEGATZA, PIKILLO SALTSA ETA PORRU KURRUSKARIAREKIN

Osagaiak

Legatz solomoa (pertsonako tako bat)
Bi porru (parte zuria)
Olioa
Gatza eta piperbeltz zuria
Oliba beltzak eta txorizoa, apaintzeko

Pikillo saltsa egiteko

Tipula zuri eta gorri bana
Hiru baratxuri ale
Gatza eta piperbeltza
Perrexil freskoa
Ezti koilarakada bat
Pikillo piper pote bat
150 gramo kozinatzeko esne-gain

Prestaketa

Txorizoa xafla mehetan eta oliba beltzak erditik moztu, eta 120 gradutara dagoen labean sartu, 50 minutuz.

Porru kurruskaria egiteko, porruaren zati zuria erditik moztu, eta gaineko hostoak erabili tira fin-finak egiteko. Gatza bota, eta irinean pasatu eta gero, oilo bero-berotan frijitu.

Legatza aurretik 180 gradutara berotutako labean sartu, eta 9 minutuz egin.

Pikillo saltsa egiteko, tipulak, baratxuria eta sobratu den porrua frijitu ondoren, piperrak, eztia, perrexila eta ur pixka bat gehitu, eta egosten utzi ordu erdiz. Gero dena birrindu, eta saltsa irabiatu.

Aurkezpena

Pikillo krema jarri plateraren hondoan, eta gero legatza. Gainean porru kurruskaria jarri, eta aurretik txiki-txiki egin dugun txorizoa eta oliba beltzak botako dizkiogu, apaintzeko.

Legatza, pikillo saltsa eta porru kurruskariarekin.Hitza

BI TXOKOLATEDUN MOUSEA

Osagaiak

Txokolate zuriarentzat

300 gramo txokolate zuri
500 gramo esne-gain
Azukrea
Bi gelatina xafla

Esnedun txokolatearentzat

300 gramo esnedun txokolate
500 gramo esne-gain
Azukrea
Bi gelatina xafla

Apaintzeko

Mendafina Zigarrotxoak
Almendra txikitua

Prestaketa

Lehenik gelatina xaflak hidratatu.

Ontzi batean, esne-gaina harrotu azukrearekin, eta aurretik urtutako txokolate zuria eskuz nahastu.

Hidratatutako bi gelatina xafla urtu, eta eragiteari utzi gabe, aurretik egindako nahasketari erantsi.

Beste ontzi batean, operazio berdina egin esnedun txokolatearekin. Eta bi nahasketak hozkailuan gorde 40 minutuz.

Aurkezpena

Kopa batean, almendra txikitua jarri eta gainean nahasketetako bat gehitu pasteletarako mahuka baten laguntzaz. Gainetik almendra gehiago ipini, eta ondoren beste nahasketa gehitu.

Apaintzeko, mendafin hosto batzuk eta zigarrotxo bat jarri.

Bi txokolatedun mousea.Hitza

1975eko udazken nahasian ezkondu ziren bi bikote

Goierriko Hitza — 2025-10-14 07:32:56

Oso nahasia izan zen 1975eko udazkena. Irailaren 27an Txiki eta Otaegi fusilatu zituzten eta azaroaren 20an Francisco Franco diktadorea hil zen. Tartean, hamaika atxiloketa eta atentatu. Giro nahasi horretan, herritarrek askatasun aldarria eta eguneroko bizitza uztartzen zituzten. Gema Lizarazu-Jesus Mari Kerejeta eta Itziar Astigarraga-Patxi Lizarazu bikoteak udazken hartan ezkondu ziren. Igandean 50. urteurrena ospatu zuen, 1975ean baino giro lasaiagoan.

Gema eta Patxi anaiak dira. Gabiriako Zantagoiti baserrikoak. Jesus Mari urretxuarra da. Itziar, berriz, Deban jaio zen, baina 5 urte zituenean familia Donostiara joan zen. Gemak eta Jesus Marik Golden dantzalekuan ezagutu zuten elkar. Itziarrek eta Patxik, berriz, Hernanin. Patxi Donostiara oinez joan zen eta ondoren lagunekin elkartu zen Hernaniko dantzaldira joateko. Bi bikoteek 1971n ezagutu zuten elkar.

Lau urte beranduago, ezkontzea erabaki zuten. «Donostiako taberna batean elkartu ginen batean erabaki genuen bi bikoteak batera ezkontzea. Ondoren, Etxeberri jatetxera joan ginen», azaldu du Kerejetak. «Urriaren 11n ezkondu nahi genuen, baina 11n dena hartuta zegoen», gehitu du Astigarragak. «Inork ez zuen Pilarika egunean ezkondu nahi!», dio Kerejetak. Izan ere, urriaren 12a espainiarren egun handia eta guardia zibilaren eguna da eta inork ez zuen Espainiarekin eta guardia zibilarekin lotzerik nahi.

Ezkontzan Madrilgo desfilean baino jende gehiago elkartu zen ia: 300 bat lagun. Ahuntzik ez zuten (ezta behar ere), baina gonbidatu berezi bat izan zuten: elurra. Gabirian ezkondu ziren eta ondoren Etxeberrira joan ziren bazkaltzera. «Aurreko egunetan euria egin zuen eta Gabirian, dantzariak dantza egiten hasi behar zirenean, elurra hasi zen. Bazkarian zehar ere elurra egin zuen. Bazkalostean gizonezkoak elurrarekin jolasten hasi ziren eta emakumeak haserretu egin ziren», gogoratu dute. Barrenak berotzeko, mihi-arraina menier erara eta pintada armagnac-arekin jan zuten.

Euskal Herriko giro berotik eta elurretik, Kanarietako giro lasaira eta eguzkira. «Kanarietan sekulako beroa egin zuen. Gema erre egin zen!», dio Kerejetak. Jose Mari Goenagaren eta Jose Ramon Soroizen eskutik azkenaldian guztion ahotan dabilen Maspalomasen izan ziren. «Pentsa zenbat urte pasa diren eta orduan ere jendea larrugorritan ibiltzen zen», aipatu du Astigarragak.

Lagun kanariarra
Taxista bat izan zuten gidari. «Aireportutik hotelera eraman gintuen taxilariak Donostian egin zuen soldadutza eta euskaldunak estimu handian gintuen. Euskaraz ari ginela konturatu zenean, gure gidaria bera izango zela esan zigun. Bidaia antolatu batean parte hartu behar genuen, baina gutako bat gaixo zegoela esatea gomendatu zigun. Hala, berarekin ibili ginen ia egunero. Inor joaten ez zen tokietara eraman gintuen. Gurekin bazkaltzen zuen. Juan Medina Toledo zuen izena. Harrezkero, Kanarietara joaten zirenak berarengana bidaltzen nituen», azaldu du Kerejetak. «Pertsona ona zen», gehitu du Patxi Lizarazuk.

Penintsulara itzuli zirenean, errealitate gordinari aurre egin behar izan zioten. Kerejetak anaia kartzelan zuen, Madrilen, eta bera bisitatzera joan ziren Euskal Herrira itzuli aurretik. Astigarragak etxera bueltan kontrol batean gelditu zituztela gogoratu du.

50 urteotan gauza asko gertatu dira, munduan, Euskal Herrian eta bi bikoteen bizitzan. Patxik Zumarragako Esteban Orbegozo fabrikan lan egin zuen. Jesus Mari ere Orbegozon hasi zen, baina ondoren Banco Centralera joan zen. Gemak eta Jesus Marik hiru seme-alaba dituzte eta bost biloba. Itziarrek eta Patxik, bi seme-alaba eta hiru biloba. Ez dute elurrik ikusiko urrian eta ea fusilamendurik ere ikusten ez duten.

Antiok serora eta taberna zituenekoa

Goierriko Hitza — 2025-08-28 10:24:40

Antioko baselizak ez du beti egungo itxura izan. 1976ko zaharberritze handia egin zen arte, etxe bat izan zuen itsatsita. 1604an eraiki zen eta bertan Antio txukun mantentzeaz arduratzen ziren emakumeak bizi izan ziren: serorak. Azken serora Paula Zabalo izan zen eta bere etxean taberna eta jatetxe zerbitzua ere eskaintzen zuen. Duela 50 urte seroraren etxea uztera behartu zuten.

Toribio Kerejetak ondo ezagutzen du Antioko seroraren etxearen azken urteak nolakoak izan ziren, azken serora bere ama izan baitzen eta bera etxe hartan jaio baitzen. «Ni bertan jaio nintzen, 1957an. Nire ama, Paula Zabalo, hangoa zen. Bere gurasoak Goiburun bizi ziren eta baserria erre zitzaien. Diruz eskas zebiltzan eta nire aitona eta amona etxez-etxe ibili ziren. Azkenean, Antiora joan ziren».

Garai hartako bizimodua egungoaren oso ezberdina zen. «Aita (Manuel) Aratz Errekakoa zen eta Zumarragara etortzen zen lanera, Sagaspe zerrategira. Oinez etortzen zen, Pagotxetatik. Antiotik pasako zen eta hala ezagutuko zuen gure ama… Antion ezkondu ziren eta gu han jaio ginen. Aitak Orbegozon ere lan egin zuen. Orbegozoko lana basokoarekin uztartzen zuen. Basoak enpresan irabazten zuena emango balio, basoan bakarrik lan egingo lukeela esaten zuen. Pagoak trontzatzen lan egiten zuen. Ondoren, pinuarekin hasi ziren. Goizetan fabrikan lan egiten zuen eta arratsaldetan pinuak botatzera joaten zen».

Amak, berriz, Antioko tabernan lan egiten zuen eta baseliza txukun mantentzeaz arduratzen zen. «Taberna txiki bat zen. Garai hartan ez genuen inongo erosotasunik: ura ozta-ozta, argiak ipurtargiarena zirudien… Brasilek Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuenean, amak telebista jartzea erabaki zuen. Jende asko elkartzen zen tabernan, Peleren partidak ikustera. Telebista transformadorearekin jarri behar izan zuen, ez baikenuen nahikoa argindarrik. Lasto-alanbre batetik jasotzen genuen argindarra. Elorriaga Goikoa argindarrik gabe ezagutu dut nik».

Bezeroak

Antioko tabernako bezero nagusiak ehiztariak, mendizaleak eta baserritarrak ziren. «Ehiztariek erbiak ehizatzen zituzten eta taberna izkinan eskopeta mordoa izaten ziren». Herrigunean bizi ziren familiak ere joaten ziren, asteburuetan. «Aiatik, Azkoititik… Orbegozon lan egitera etorritako euskaldunak gure tabernara etortzen ziren. Janaria etxetik eramaten zuten eta tabernan edaria eskatzen zuten. Batzuetan afariak ere egiten zituzten. Gure ama oso sukaldari ona zen. Gisatuak, arkumea… egiten zituen. Garai hartan arkumearen zati guztiak jaten ziren. Baita azazkalak ere ia! Barrukiak arrozarekin, pikatxa… Ostegun Santuan auzoko gazteek afaria egiten zuten. 20 bat lagun elkartzen ziren. Gaua luzatzen zitzaienean, goizean baratxuri-zopa eskatzen zioten amari».

Kerejetari ere tabernan lan egitea tokatu zitzaion. «Garai hartan ardoa barriketan heltzen zen eta nire lana botilak garbitzea eta betetzea izaten zen. Baita tabernan laguntzea ere. Egun handia Santa Isabel eguna izaten zen, noski. Agintariek gure etxeko balkoian Espainiako bandera jartzen zuten eta beti egoten zen iskanbilaren bat. Gure ama ez zen udalekoei bazkaria ematen ausartzen eta Mordo Enea jatetxekoek ematen zieten. Otarraina eta guzti jaten zuten. Gure etxea bota aurreko azken urteetan gure amak eman zien bazkaria udalekoei. Lehen urtean zinegotzi batek zorionak eman zizkion».

Jauntxoen bisita

Handik urte batzuetara etxea bota zieten, ordea. «Hori da hango pena handiena. Ez dakit zein zen nire gurasoek udalarekin zuten tratua, baina obra hasi zutenean etxea bota behar zela entzuten zen. Ez dakit nire gurasoak horren jakitun ziren. Gauza bakarra dakit: etxea gainera bota zigutela ia. Han bizi ginela, etxeari teilak kentzen hasi ziren eta aitak gelditu egin zituen. Udako gau batean herriko jauntxo batzuk etxera etorri ziren. Amari aitarekin hitz egin nahi zutela esan zioten eta amak basoko lanetan zebilela erantzun zien. Aita heldu zenean, berarekin hitz egin nahi zutela esan zioten, gazteleraz. Aita berotu egin zen eta euskaraz erantzun zien: Ez duzue lotsarik. Basotik nator eta lehenengo garbitu egin behar dut. Eztabaida gogorra izan zuten eta amak sukaldera bidali gintuen. Gure aitak erdaraz ozta-ozta zekien eta herriko jauntxoek aitari hori egiteak pena handia ematen dit. Zer nahi zuten, aita beldurtu? Gurasoek beste tratu bat merezi zuten. Euskaraz zekien norbait bidali zezaketen. Jauntxoak joan ziren, ordea. Haien semeak eskolan lehen lerroan egoten ziren, guk baino gehiago ikasteko. Hori guztia gogoratzen dudanean, berotu egiten naiz oraindik».

Euskal kultura ospatzera Estatu Batuetara

Goierriko Hitza — 2025-07-30 12:59:15

Hegazkin bidaia luzea atzean utzita, euskal kultura ospatzeko gogoak eta emozioak Idahoko Boise hiriaren bihotzera eraman ditu Zumarragako hainbat lagun. Boisen, bost urtean behin, festa erraldoia egiten dute, euskal doinuz eta kolorez jantzita. Aurten ere, jaialdi honen ospakizunak milaka lagun batuko ditu AEBetako hiri horretan, eta horien artean goierritarrak ere izango dira.

Hiri osoak hartu du euskal jaiak. Musika eta herri kirolak ez dira faltako. Uztailaren 29an hasi eta abuztuaren 3ra bitartean ospatuko da, bertako kaleak giro bereziz betez: kalean dantza, pintxoak eta lagun berriak egiteko parada.

Goierritik inguratutako lagunei, Euskal Herritik joandako besteekin batera, harrera beroa egin die Boiseko euskal komunitateak. Aireportuan zain zituzten ongi etorria emateko.

Hurrengo egunetan, jai berezi honetaz gozatzeko parada izango dute. Asteburuan, jaialdiak bere unerik ikusgarrienak eskainiko ditu. Sports Night ekitaldiak, herri kirol modalitate desberdinak uztartuko ditu; idi probak, harrijasotzaileak eta aizkolariak tarteko. Gari Garmendia harrijasotzaile idiazabaldarrak parte hartuko du bertan. Garmendiak sare sozialen bidez zabaldu du dagoeneko Boisen dela, eta jaialdian erabiliko duten materiala probatu du.

Horrez gain dantza jaialdiak ere egingo dira agertoki desberdinetan, Euskal Herritik joandako talde desberdinen parte hartzearekin. Eta igandean, euskal meza nagusia egingo dute St. John the Evangelist katedralean.

Ikusi bertatik bidali dizkiguten argazkiak:

: Euskal Herritik joandakoei ongi etorria aireportuan. Rafa Zabalo zumarragarra eskubian.

: Karabana Boiseko etxe bateko jardinean zumarragarrek bertan lo egiteko.

: Mendatan aitona duen Alex joan zaie agurtzera euskaraz entzun dituenean. Lazkaoko barnetegian izan zen Alex euskara hobetzen.

: Goierritik joandako lagunak Basque Center-ean.

: Rafa Zabalo eta Joxe Agustin Elortza trikitilaria Boisen.

: Gari Garmendia idiazabaldarra gainontzeko herri kirolariekin eta jaialdiko materaialarekin.

: Gari Garmendia Boise-ko erakustaldian erabiliko duten materialarekin.

Musti Taldeak Iñaki Kerejeta realzale urretxuarra omenduko du ostiralean

Goierriko Hitza — 2025-06-18 09:02:48

Realak urrezko intsigniak oparitzen dizkie urtero bazkide bezala 50 urte jarraian betetzen dituztenei. Aurten intsignia jasoko dutenen artean Iñaki Kerejeta Atxunberri (Urretxu, 1948) izango da. Kerejetak makina bat partida ikusi ditu. Zale sutsu orori dagokion moduan, txorakeriaren bat ere egin du. Zodiak dantzalekutik irten, taxi bat hartu eta Murtziara joatea, adibidez. Ostiralean Musti Taldearen omenaldia jasoko du. Imanol Gartziandia eta Eva Mauleon ere omenduko dituzte. Gartziandia eskubaloi jokalaria ere realzale sutsua da eta brontzezko domina irabazi zuen Parisko Olinpiar Jokoetan. Mauleonek 25 urte bete ditu Realeko bazkide gisa.

Gezurra badirudi ere, Kerejeta parrokoaren eskutik zaletu zen. «Akolitoa nintzen eta Don Santiago parrokoak Atotxara joateko sarrerak banatzen zituen ondo portatzen zirenen artean. Niri bi aldiz tokatu zitzaidan: batean Eibarren aurkako partida ikusi nuen eta bestean Atotxan amaitu zen Espainiako Vueltako etapa».

Kerejetak karrera motza egin zuen Elizan, berehala bota baitzuten bihurria zelako. Don Santiagok ez zuen asmatu: erlijioa beharrean, Reala sartu zion zainetan. Duela 50 urte Realeko bazkide egin zen, kuadrillako beste batzuekin batera: Jesus Elgarresta, Anjel Mari Pozueta, Txomin Enatarriaga, Aniceto Mujika, Luis Angel Madariaga…

Atotxa asko gustatzen zitzaion. «Hasieran fruta merkatuaren aldeko atearen atzean egon ginen eta ondoren etxe orratzaren aldeko atearen atzean. Aurrerago palkoaren parean egon ginen, eserita. Oso toki ona zen. Partida primeran ikusten zen. Atotxa ezagutu dudan zelairik onena da. Txikia zen, baina a zer nolako giroa… Ikusleok jokalarien gainean geunden eta arerioek dena entzuten zuten. Hesia zelaitik metro batera zegoen eta a zer nolako kolpeak hartzen zituzten… Lokatza ere gogoratzen dut. Zelaia beti lokaztuta zegoen».

Anoeta erosoagoa da, baina hotzagoa. «Erdi-erdian gaude, hor ere palkoaren parean. Toki itxi bat dugu guretzat, palko txiki baten modukoa. Txomin Enatarriaga, Pozueta eta bere familia… denok elkarrekin esertzen gara».

Jokalari on asko ikusi ditu, bai harrobikoak eta bai fitxatutakoak. «Aldridge zaharra zela esaten zuten, baina zenbat gol sartzen zituen… Satrustegi, Lopez Ufarte, Arkonada, Bakero… Liga irabazi zutenean, jokalari on asko izan genituen. Boladak izaten dira. Oso zaila da horren talde ona argitzea. Azken sei urteetan ere oso ondo ibili gara. Azken denboraldia ez da oso ona izan, baina tira… Egungoen artean, Oiartzabal, Zubimendi, Remiro, Brais… jokalari onak dira. Becker ere gustukoa dut. Sergio Francisco entrenatzaile berriak oinarri ona dagoela dio, ea egia den».

Gijonen izan zen
Makina bat partida ikusi ditu, Donostian eta Donostiatik kanpo. «Zaragozara, Logroñora, Burgosera… joaten ginen. Baita Bilbora eta Iruñera ere, noski. Gijonen eta Zaragozako Kopa finalean izan ginen. Gijonera txistua eraman nuen eta kalejira egin genuen. Ingalaterran, Frantzian eta Portugalen ere izan naiz».

Baita toki ez horren exotikoetan. Murtzian, adibidez. Bera eta Francisco Javier Andueza Txikia izango dira diskoteka batetik irten, taxi bat hartu eta Murtziara Realaren partida bat ikustera joan diren bakarrak. Pasadizoa bikaina da. «Lagun bat bilatu eta Ezkioko Zodiak diskotekara joan ginen. Jaitsi ginen, baina gero inork ez gintuen igo nahi. Han jarraitu nahi zuten. Etxera oinez itzultzea erabaki genuen. Goizeko zazpiak inguru ziren eta Eitzagara heltzen ari ginela, Txikiak Ezetz Murtziara joan?, esan zidan. Goazen!, erantzun nion. Larunbat goiza zen eta egun horretan afaria nuen familiarekin. Etxekoak azokan ikusi nituen eta Murtziara nindoala esan nien. Etxera joan eta dutxatu egin nintzen».

«Atotxa ezagutu dudan zelairik onena da: a zer nolako giroa… ikusleok jokalarien gainean geunden»

«Sergio Francisco Realeko entrenatzaile berriak oinarri ona dagoela dio, ea egia den»

Iñaki Kerejeta. Realzalea

Familiari afarira ez zela joango esan, dutxatu… hurrengo pausoa taxia lortzea izan zen. «Geltokira joan ginen eta taxilari bati Murtziara joatea zenbat kostatzen zen galdetu genion. Egia esan, ez zitzaigun asko inporta. Gutxi kobratu edo asko kobratu, Murtziara joango ginen».

Ideia xelebre samarra izan zen eta bidaia ere bai. «Herri batean gelditu ginen… eta bertan bazkaltzen ari zen Zumarragako familia batekin elkartu ginen! Atxunberri, zer zabiltzate?, galdetu zidaten. Murtziara goaz Reala ikustera, taxilari eta guzti, erantzun nien».

Garai hartan Murtziara joatea ez zen broma. Errepideak egungoak baino okerragoak ziren. Hala, bidean hotel batean gelditu ziren lo egitera. «Hirurok gela batean sartu ginen. Hiru ohe zeuden eta taxilaria erdian jarri zen. Goizean sekulakoak bota zizkigun, zurrunga egin genuelako eta ez geniolako lo egiten utzi».

Halako batean Murtziara heldu ziren. Sarrerak erosi ondoren, bazkaltzera joan ziren. «Gure taxilariak taxia hoteleko aparkalekuan utzi zuen eta taxi bat hartu genuen. Taxilariari jatetxe on batera eramateko esan genion. El rincon de Pepe jatetxera eraman gintuen».

Bapo bazkaldu ondoren, La Condomina futbol zelaira joan ziren. Realak irabazi zuen. «Musti Mujika zumarragarra aulkian zegoela gogoratzen dut. Realak irabazi zuen, 1 eta 2».

Murtziatik lanera
Partida amaitu ondoren, etxera itzultzeko ordua heldu zen. «Igande arratsaldea zen eta Txikiak astelehen arratsaldean joan behar zuen lanera. Hala, lotan itzuli zen. Taxilariak, berriz, lo hartzen zuen. Gelditu beharra izan zuen eta ordu erdi bat egon zen lotan. Horren ondoren, oso ondo itzuli ginen. Itzuli ginenerako herri guztiak zekien non ibili ginen: taxilariaren familiak une oro etxekoei deika ari zelako, nire anaia Jesus Marik Madaya enpresako nagusiaren semeak El Rincon de Pepe jatetxean ikusi gintuelako… Taxilariari dena ordaindu genion, noski: bidaia, hotela, bazkaria…». Reala ikusteko halakoak egiteko gai den zaletu batek omenaldia merezi du, noski.

Juan Manuel Anaiarekin eta Musti Taldeko Javier Segura, Iñaki Ruiz de Egilaz eta Antonia Mateosekin; Mikel Oiartzabalek, Alex Remirok eta Imanol Alguacilek sinatu zioten kamiseta eusten.

Juan Manuel eta Joxe Mari anaiekin.

ERREPORTAJEA. Hamaikako baten motibazioak

Goierriko Hitza — 2025-05-14 18:58:34

Ormaiztegiko hamaikakoa, Euskaraldirako. // Angel Elortza

IÑAKI REZUSTA GARRIDO

«Musika euskaraz egitea ateak ixtea zela zioten. Azkenaldian hasi gara antzematen hori ez dela hala. Euskaraz adieraztea norberaren nortasuna finkatzea ere bada»

EDURNE BLANCO MOREDA

«Gure etxeko ama hizkuntza ez bada ere, ahizpak eta biok beti egin dugu elkarrekin euskaraz»

OIHANE MURUA DE LA MATA

«Garrantzitsuena ez da gaur egungo industrian dagoen euskararen erabilera urria, euskara zabaltzearen helburuarekin eraikitzen ari den bidea baizik»

LUR ZUFIRIA ARANGUREN

«Euskara euskaldunon ondarea da. Hizkuntza bat izateaz gain, euskal historiaren, ohituren eta baloreen gordailu ere bada. Euskaraz bizitzea, bizitzeko modu bat da. Gure erantzukizuna da altxor preziatu honen transmisioa, euskarak biziraun dezan»

BILAL DHAILI DOURHBACHE

«Ez diezaiogun euskarari mugarik jarri, ezta gure bihotzei ere. Egunero, hitz bakoitza aukera bat da euskara bizirik mantentzeko. Bizi dezagun Euskaraldia, eta elkarrekin egin dezagun bidea!»

ASUN MENDIZABAL SODUPE

«Nire egunerokoan, bai familiartean bai lagunartean, beti daukat euskara ahoan»

KEPA JAKA NUÑEZ

«Euskal Herria da gorputza eta euskara bere bihotza; bihotzik gabeko gorputzak ezin du bizi»

IÑAKI LETURIA IURRITA

«Euskara izan da lanerako nire erreminta nagusia, baserri-mundutik laborategietara»

KEPA ISASMENDI GABILONDO

«Biarritzen, Tuteran eta Bastidan ere egin deigun euskaraz»

AITZOL KALLEJO UNANUA

«Euskaldunon ondare kulturalari jarraipena emateko erabiltzen dugun hizkuntza da euskara»

ARANTZAZU ZABALETA IZAGIRRE

«Ba al dago ezer politagorik gure amonek eta gurasoek erakutsitako hizkuntza eder hau baino? Euskara ahoan eta mundu guztira zabaltzeko indarra»

MILA REPISO MORENO

«Euskara Euskal Herrian sustrai handi bat da, kultura edo ohiturak bezala, zaindu egin behar da»

Eguberrietarako menua: Zeraingo Ostatuaren errezetak

Goierriko Hitza — 2024-12-20 08:00:56

BAKAILAOZ BETETAKO PIPERRAK

Osagaiak (4 lagunentzat)

12 pikillo piper
Barruko orea
Tipula 1
Piper berde erdia
Baratxuri ale bat
Litro erdi bexamela
500 gr bakailao

Saltsa

2 tipula
2 baratxuri ale
6 pikillo piper
Litro erdi bakailao salda edo ura

Prestaketa
Tipula, baratxuria eta piper berdea txiki-txiki ebaki eta zartagin batean gorritu. Bakailaoa gehitu eta egiten utzi. Bexamela gehitu eta dena ondo nahastu. Hozten utzi eta piperrak bete.

Saltsa egiteko tipula eta baratxuria txikitu eta su eztian bigundu. Piperrak eta salda gehitu eta 30 minutuz irakin. Gatza gehitu eta irabiatu
Piperrak saltsan jarri eta 15 minutuz su eztian irakiten eduki.

Aurkezpena
Platera baten erdian piperrak jarri, saltsarekin estali eta perrexil xehatu pixka bat gainetik bota.

Bakailaoz betetako piperrak.Mikel Albisu

ERREBOILOA LABEAN

Osagaiak (4 lagunentzat)

1500 gr-ko erreboiloa
Oliba olioa
Gatza
4 baratxuri ale
Ozpina
Kaiena piperra
Kilo erdi patata
Tipula erdi bat
250 ml ardo zuri

Prestaketa
Patatak eta tipulak zuritu eta xerra finetan ebaki, gatza gehitu, nahasi eta ardo zuriarekin laberako erretilu batean jarri. Guztiz estaltzen ez bada, urez estali. Labean sartu 180 gradutan 30 minutuz.

Erreboiloaren alde ilunean labana batekin ebaki buruaren azpitik isatsera. Labeko erretilu batean oliba olio apur bat eta ur pixka bat jarri. 18-20 minutuz laberatu erreboiloa, 220 gradutan.

Zartagin batean oliba oliotan kaiena eta baratxuri xerratua gorritzen jarri. Gorritutakoan erreboiloari gainetik bota.

Aurkezpena
Sortzen den salda zartaginera bota eta nahasi, erreboiloari gainetik bota, perrexil xehatua gehitu eta patatekin zerbitzatu.

Erreboiloa labean.Mikel Albisu

JOGURT, FRUITU GORRI ETA MANGO KREMA

Osagaiak (4 lagunentzat)

250 gr. fruitu gorri
500 gr. jogurt
200 gr. azukre
100 ml. esne-gain
250 ml. mango purea

Prestaketa
100 gramo azukre ur pixka batekin irakin, fruitu gorriak gehitu eta irakinarazi. Hozten utzi.

Jogurta beste 100 gramo azukre eta esne-gainarekin nahasi.

Mangoa zuritu eta irabiatu.

Aurkezpena
Edalontzi edo kopa batean fruitu gorri koilarakada bat ipini, jogurta gehitu eta azkenik mango purea.

Jogurt, fruitu gorri eta mango kremaMikel Albisu

Hamasei aldiz Eitzan gora bizikletan

Goierriko Hitza — 2024-10-22 09:34:04

Euskaldunok erronka zaleak gara eta bi zumarragarrek esku artean dutena horren erakusle bikaina da: ekainean haietako batek zortzi aldiz igo zuen Eitzako mendatea eta besteak 16 aldiz igo zuen irailaren 24an. Azken honen erronka 23 aldiz igotzea da, horrela 100 kilometro osatuko bailituzke Eitzan gora eta behera. Beste txirrindulariarekin egitea gustatuko litzaioke, gizarte arloko ekimenen baten alde. Ez dute izenik eman nahi izan. Eitzakoak dira biak. Demagun, Mikel eta Xabier.

Ez dute meritu makala, Eitza mendate gogaikarria baita. Goierriko txirrindulariei gehien gorroto duten mendatea zein den galdetuko baliete, seguru aski Eitzak irabaziko luke. Askok ez dute sekula igotzen. Atagoititik pasatzen dira Goierri behetik Goierri garaira.

Eitzak dena baitu aurka: gogor samarra izateaz gain, zenbait tokitan asfaltoa ez dago oso egoera onean. Paisaiak ez du asko laguntzen: zentral elektrikoa, autobideko zubia, Santa Lutziko industrialdea… Eta trafikoa handi samarra da: industrialdean jende askok lan egiten du, Santa Lutzin jende dezente bizi da eta autobidean bidesaria kobratzen ari zirenetik askok errepide zaharra erabiltzen dute.

Hori dela eta, mendate arriskutsu samarra da. Bi errei ditu igotzeko eta auto asko ziztu bizian igotzen dira. Txirrindulariak ahalik eta eskuinenetik joaten dira eta bihurguneetan beldurrez akabatzen egoten dira, ez baitakite badatorrela entzuten duten auto, kamioi edo autobuseko gidariak ikusi ote dituen. Gainera, mendatearen amaieran zoruan itsatsitako hormigoi txaplata batzuk saihestu behar dituzte, atzetik datorren ibilgailuaren jomugan jarri gabe.

Hala, Eitza igotzea ez da batere atsegina. Zortzi aldiz igo zuen Mikelek Eitza Atagoiti baino nahiago du, ordea. «Motzagoa da eta Eitzan nire konfort-zonan sentitzen naiz. Zortzi aldiz igo nuenean, ez nuen erronka gisa egin. Mendatea jaitsi nuen, Ezkioko igoera hasten den errotondaraino joan nintzen, itzuli eta Eitza igo nuen, berriro jaitsi nintzen… eta konturatu nintzenerako zortzi aldiz igo nuen».

Xabierrek, berriz, erronka gisa egin du. «Beste txirrindulariak egindakoa oso gogorra iruditu zitzaidan. Buru aldetik indartsua izan behar da horrelako zerbait egiteko. Gainera, zirkuituak 4.375 metro bakarrik ditu eta hiru minutu pasatxo bakarrik dituzu errekuperatzeko. Kirola kronometroarekin egiten ohituta nago eta bestearen denbora banekienez, banekien itzuli bakoitza egiteko zenbat denbora nuen. Baina buruarentzat oso gogorra da behin eta berriro gauza bera egitea. Are gehiago zenbaki zehatz bat buruan duzunean. Eta fisikoki ere gogorra da».

Zirikatzaileak

Duela hilabete batzuk hamar aldiz egin zuen Xabierrek. «Baina kuadrillakoek ondo ezagutzen naute eta badakite zirikatzen banaute jarritako erronka egingo dudala. Zortzi aldiz igo zuena ni nintzela uste zuten eta hamar aldiz egin nuela esan nienean, edonork gainditu zezakeela esan zidaten eta 15 aldiz egitea proposatu zidaten. Azkenean 16 aldiz egin nuen, beste txirrindulariak egindakoa bikoizteko. Ez da broma: 69,9 kilometro dira eta 1.892 metroko desnibela. Igoeraren batez bestekoa %6koa da».

Eitza gustukoa du. «Niri ez zait etxera Eitzatik itzultzea axola. Batzuk nahiago dute Atagoititik itzuli edo Ormaiztegin trena hartu. Larunbatean Goierri kirol elkarteko zikloturistok bazkaria egin genuen eta batek ez duela inoiz Eitza igoko esan zuen. Nekatuta bazaude, alde ederra dago Atagoiti igo edo Eitza igo… Eitzak kilometro pasatxo bakarrik du!».

Hala, 16 aldiz igo ondoren, Eitza 23 aldiz igotzea du buruan. «Saltsa gustatzen zait. Horrelako gauzek lagun arteko giroa pizten laguntzen dute. 23 aldiz igotzea gustatuko litzaidake, horrela 100 kilometro egingo bainituzke Eitzan gora eta behera. Beste txirrindulariarekin egin nahiko nuke eta babesle batzuekin, gizarte arloko elkarteren batentzako dirua lortzeko. Erronken kontua lagunekin barre pixka bat egitea da, baina norbaiti laguntzeko balio badute, hobe».

«Geroz eta sentsibilizazio handiagoa dago»

Goierriko Hitza — 2024-05-24 11:00:42

Garbitzaileen lana oharkabean pasa daiteke sarri, nahiz eta edonori gustatu inguruak garbi edukitzea. Hala, Izaskun Malkorra Zegama-Aizkorriko Ingurumena taldeko arduradunak esan du euren lana «geroz eta gehiago» eskertzen eta baloratzen dela. Ingurumenarekiko «geroz eta sentsibilizazio gehiago» dagoelako uste du gertatzen dela hori. «Denetarik dago, baina ikusleek normalean kolaboratzen dute eta saiatzen dira zaborrik ez sortzen eta sortutakoa behar bezala bereizten».

Korrikalaria ere ondo portatzen direla ebatzi du. Handik eta hemendik pisua askatu nahian ibili arren, geroz eta barneratuago dute arinago joateko denak ez duela balio edo zakarrak ezin direla edonola bota. Gainera, mendian kirola egiten duenak, normalean, ingurunearekiko errespetu handia izaten du eta bere lorratza ahalik eta txikiena izaten saiatzen da. Hala jaso zuen, behintzat, Nazioarteko Trail Running Elkartearen 2022ko txosten batek.

Ikusleek badakite zaborrik ez dela bota behar eta kolaboratzen dute

Jornetek gainerako korrikalariei gonbita egin die eurek ere ez dezaten zikinik sortu

Ingurumenarekiko kontzientzia handia duen korrikalarien adibideetako bat Kilian Jornet da. Historiako korrikalari onenak, bere fundazioaren bidez, lorratz ekologikoa txikitzeko hainbat neurri hartu zituen urte batzuk atera, eta gainerako korrikalariei ere berdin jokatzeko gonbita egin zien: bizimodu jasangarriagoa izateko soilik beharrezkoa den kasuetan bidaiatzeko konpromisoa hartu zuen, «niretzat esanahi garrantzitsua duten lasterketa eta proiektuetarako bakarrik»; arropei ahalik eta erabilera gehien emateko autua egin zuen eta berarekin kolaboratzen duten markei sortzen duten lorratz ekologikoaren inguruan hausnartzeko eskatu zien; edota begetarianismoaren alde egin zuen, haragi-ekoizpen masiboak sortzen duen C02 kopurua txikitzeko. «Jornetena bezalako mezuak oso lagungarriak dira guretzat, sekulako irismena eta eragina duelako», azpimarratu du Malkorrak.

Zegama-Aizkorriko boluntarioek ere ernaldu nahi dute kontzientzia berdearen hazia etorkizuneko belaunaldien artean. Hala, iaz ekimen berri bat hasi zuten, aurten jarraipena eman diotena: eskoletan hitzaldiak eman dituzte mendiak zaintzearen garrantziaren inguruan. «Hortik saiatzen gara gure lana martxan jartzen».

Bazterrekoek hartu dute erdigunea

Goierriko Hitza — 2024-05-15 13:59:21

Ainhoa Jimenez Ordiziako Udaleko Berdintasun eta Aniztasun zinegotziaren hitzetan, «gizarteko normatik ateratzen diren biziei lekua eman» nahi diete herrian, eta, modu horretan, «erdigunean» jarri nahi dituzte horiek guztiak. Horretako, Udaberria transloratzen, Ordizia transformatzen izeneko zikloa abiatu zuten maiatzaren 3an, eta askotariko ekintzak antolatu ditu udalak ekainaren 13ra bitartean egiteko. Jimenezek azaldu du «gizartearen aniztasuna» erakutsarazi nahi duela egitasmoak, «oraindik ere beharrezkoa» dela uste baitute. Esan du askotariko jarduerez osatu dutela aurtengo egitaraua; film emanaldiak, hitzaldiak, erakusketak eta antzerkiak izango dira, besteak beste. «Gogoa edukiz gero, egitaraua osatzea erraza da, potentzialtasun handia duen gaia baita».

Zinegoak LGTBIQ+ Zinema eta Arte Eszenikoen Jaialdiarekin hasi zuten zikloa, maiatzaren 3an, herri antzokian, eta emakume sortzaileak izan ziren hizpide jaialdian. Maiatzaren 8an, Gazteak eta pornografia, nola eragin alarmismoaz harago mahai ingurua egin zuten, udaletxeko areto nagusian, Josebe Iturriozek eta Ibai Fresnedok gidatuta. Ostiral honetan, LGTBfobiaren Aurkako Nazioarteko Egunean, euskal trabestiek ikuskizun bat egingo dute Plaza Nagusian, 20:00etan.

Maiatzaren 29tik zikloaren azken egunera bitarte, Ni naiz naizena erakusketa zabalduko dute.Izaskun Arandiak zuzendutako hamar pertsona transen esperientziei buruzko dokumental batean oinarritutako erakusketa bat da. Hain zuzen ere, dokumentalaren grabaketetan egindako irudiak jasotzen ditu erakusketak, eta Barrena jauregia izango da horien erakusleiho.

«Gizartean eragiteko gaiak txertatuz joan gara. Garrantzitsua da bere lekua izatea, instituzio eta aretoak hartzea».
AINHOA JIMENEZ Ordiziako Udaleko Berdintasun zinegotzia

Ekainaren 5ean, bi liburu aurkeztuko dituzte: Julen Gorosabelen Maitemina, eta Mikel Uribelarrearen Gorputz txiki batean jaio nintzen. 18:00etan izango dira aurkezpenok, udaletxeko batzar aretoan.Hurrengo egunean, ordu berean, Naizen elkarteko kideek hitzaldi bat emango dute, Barrenan. Zikloaren azken egunean, Erreka Mari antzezlana izango da ikusgai, 19:30ean, antzokian.

Badute eskarmentua zikloaren egitaraua prestatzen. Izan ere, laugarren aldia du egitasmoak. «Ez dakit Udaberria transloratzen, Ordizia transformatzen zikloa egiteari utziko diogun inoiz, baina nahiko nuke etorkizunean egiteko beharrik ez izatea», dio Jimenezek. Gizartea aldatzeko bidean, euren aletxoa jarri nahi dutela azaldu du Berdintasun eta Aniztasun zinegotziak. «Kuadrillaren batean gai honen gaineko elkarrizketa bat sortzen dugunean, aurrerapauso bat ematen dugu. Ume batek bere sexu orientazioa adierazteko beldurrik sentitzen ez duenean, beste pauso bat emango dugu. Urratsez urrats, bidea egingo dugu». Nolanahi ere, azpimarratu du zikloa antolatu zuten aurreneko alditik hona «handiagoa» dela kontzientzia.

Jendez lepo

Herritarren parte hartzea «ona» izaten ari dela esan du Jimenezek. Haren hitzetan, kalean egin dituzten ekintzek izaten dute parte hartzerik handiena. «Aretoak betetzea zailagoa da». Halere, Gazteak eta pornografia, nola eragin alarmismoaz harago hitzaldian bete egin zen udaletxeko batzar aretoa.

Gaineratu du kopuruak baino garrantzi handiagoa duela edukiak: «Trans errealitateari ikusgaitasuna emateko helburu nagusia finkatu genuen orain lau urte. Bidean, gizartean eragiteko gaiak txertatuz joan gara zikloaren barruan. Garrantzitsua da trans pertsonek beren lekua izatea, instituzio eta aretoak hartzea, eta, finean, gure agendak ere betetzea halako ekintzez». Orain arte egindakotik atera duten ondorioa da zisheteroarautik kanpo kokatzen direnentzat Ordizia ez dela «abegikorra». Horren aurrean, Jimenezek esan du udalaren «ardura eta eginbeharra» dela «gizartea transformatzen jarraitzeko baliabideak» eskaintzen jarraitzea.

Eduki hau Gipuzkoako Hitzak argitaratu du