Jose Ramon Agirre, ‘Txanbero’, gogoan
Otsailaren 7an hil zen, Zegaman, 81 urte zituela.
Jose Ramos Agirre, Txanbero zegamarra larunbatean zen du zen, 81 urte zituela. Ikastolaren sorreran eta Zegamako identitate kulturan eragin handia izan zuen pertsona izan zen, ezagutu zutenek diotenez. Jose Mari Artola herrikide eta lagunak ondoko hitzak helarazi dizkigu Jose Ramon Agirreren oroimenez.
José Ramon Agirre ‘Txanbero’: Herri honen sustraiak sendotu dituzu
1.960ko hamarkadan, Zegama gerraosteko giroan murgilduta zegoen. Gerra amaitu zenetik urte gutxi batzuk igaro ziren, eta garaileen nagusitasuna nabaria zen. Euskal Herri osoak bizi zuenaren antzeko egoera. Askatasunik eza eta euskal nortasunarekin zerikusia zuen guztiaren jazarpena izugarria zen. Kartzela, tortura eta behartutako erbestea ziren gure nortasun-ezaugarriak ez galtzeko eta berreskuratzeko lan egiten zuten euskal militanteen nortasun-seinalea.
Gure hizkuntza berreskuratzea eta euskarazko irakaskuntza epe laburrean lortu beharreko helburu bihurtu ziren. Horrek militantzia lan bat zekarren, eta borroka horrek zekartzan arriskuen gainetik konpromiso bat zegoen.
Eta Zegaman pauso horiek eman ziren. Ikastola sortzeak lehentasuna zuen.
Proiektua hutsetik abiatzen zen, haurrik gabe, maisu-maistrarik gabe, lokalik gabe, euskarazko hezkuntza materialik gabe, eta etorkizun ezezaguna zuen hezkuntza proiektu bat. Apustu horrek pertsona askoren parte hartzea eta konpromisoa eskatzen zuen, atxilotuak, espetxeratuak eta torturatuak izateko arriskuarekin.
Euskarazko eskolatzearen etorkizuna finkatzeko funtsezko apustua eta, aldi berean, espainiar nortasuna indartzeko eta euskal nortasuna suntsitzeko frankismoak inposatutako irakaskuntzaren egituraren aurkako erronka.
Garai zail eta nahasi haietan sortu zen proiektua aurrera eramango zuen pertsona: Jose Ramon Agirre, Txanbero.
Proiektuaren erantzukizuna bere gain hartuko zuen pertsona, eta Zegamako Ikastola sortzeko prozesu osoa gidatuko zuena. Ikastola sortzeko behar ziren hari guztiak hartu eta landu zituena. Konpromisoa eta erabateko entrega bere lidergoaren funtsezko oinarria izanik. Benetako motorra izan zen, eta inplikatutako alde guztiak aktibatu zituen Ikastolaren proiektua aurrera eramateko, hain errepresio handiko garai hartan jarduera horrek sortzen zituen beldurren gainetik.
Ikastolaren lorpenak izugarrizko garrantzia izan zuen eta Zegamako hezkuntzaren bilakaera markatu zuen.
Ondoren izan diren urteetan Jose Ramon Txanberoren presentzia oso eragin esanguratsua izan du herri ireki eta euskaldun baten sorreran eta garapenean.
José Ramon Agirre Txanbero Zegamako historia hurbilean eragin handia izan duen pertsonetako bat izan da.
Jose Mari Artola
