Zaldibiako DBH 3 eta 4ko guraso batzarrak bide juridikoa abiarazi du
Abokatuaren laguntzaz osatutako testu bat erregistratu zuten Hezkuntza Sailean, atzo. Arazoaren konponbidea bera ikasleentzat "zibikoa eta hezitzailea" izatea nahi dute.
Agerraldiaren aurretik zein ondoren Hezkuntza sailaren erabakiaren aurkako sinadurak biltzen aritu dira.Iñaki Gurrutxaga Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak, eskola garraioa berrezarri gabe jarraitzen du Zaldibiako DBH 3 eta 4ko ikasleentzat. Guraso batzarrak, aurreratu zuen bezala, bide juridikoak martxan jarri ditu; izan ere, 164/2023 dekretuak bere baitan biltzen dituen betebeharrak ez betetzea leporatzen diote administrazioari. Horregatik, abokatuaren laguntzaz osatutako testua erregistratu zuten Hezkuntza Sailean, atzo bertan. Albiste honen azpian aurkituko duzue testu hori; Lardizabal Herri Eskolako Ordezkaritza Organo Gorenak, Ausa Gaztelu Guraso Elkarteak eta DBH 3-4ko guraso batzarrak sinatua.
Adierazpen horretan eskatzen dutena da ikasturte honen hasieran ezarritako antolaketa-eredua berriz “aztertzea” eta haren aplikazioak sortzen dituen eragozpen eta arazoei “amaiera” ematea. Gainera, arazoa konpontzeko prozesua bera ikasleentzat eredu “zibiko eta hezitzailea” bilakatzea nahi dute gurasoek. Helburu horrekin, ikastetxeko Eskola Kontseiluak Hezkuntza Sailari egindako eskaerarekin bat egiten dute; “gaia ahalik eta lasterren aztertzeko bilera bateratua egitea nahi dugu”.
ZALDIBIAKO IKASLEEK ORDIZIAKO OIANGUREN INSTITUTURA JOATEKO DUTEN ESKOLA-GARRAIOAREN ARAZOAK
Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak 2026/2027 ikasturte hasi berri
honetan eskola-garraioaren zerbitzua emateko adostutako aldaketak
aztertzeko prozesuan, Zaldibiako udalerriko ikasleei eragiten dietenak
—Ordiziako Oianguren Institutura Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako
hirugarren eta laugarren mailak egitera joaten diren ikasleak, hain
zuzen ere—, aztergai dugun zerbitzuaren kudeaketari buruzko
informazio-iturri zabala eskuratzeko aukera izan dugu. Informazio horrek
oinarri sendoa eman digu ikerketa egiteko eta gure iritzia arrazoitzeko
eta aldatutako zerbitzua lehengoratzeko eta zuzentzeko eskaria
oinarritzeko baliagarriak diren ondorioak ateratzeko.
GOGOETAK
LEHENENGOA
Urriaren 31ko 164/2023 DEKRETUAK, Euskal Autonomia Erkidegoko
unibertsitatez kanpoko ikastetxe publikoetako ikasleentzako
eskola-garraioa arautzen duenak, hezkuntza-arloan eskumena duen sailak
finantzatuta, 6. artikuluan jasotzen ditu Derrigorrezko Bigarren
Hezkuntzako ikasleek —gure kasuan, hirugarren eta laugarren
mailetakoek— eskola-garraioaren zerbitzua erabiltzeko bete behar
dituzten baldintzak. Besteak beste, ikaslearen bizilekuaren eta
ikastetxearen artean gutxienez 4 kilometroko distantzia egotea eskatzen
du.
Horretarako, distantziak neurtzeko tresna informatiko eskuragarri bat
erabiltzea aurreikusten du. Salbuespen gisa, tresna horren bidez
kalkulatutako oinezko ibilbidea bide-segurtasuneko gutxieneko
baldintzetan egin ezin bada, ibilbide hori neurketatik kanpo utziko da,
eta proposatutako ibilbide alternatiboen artean, baldintza horietan
oinez benetan egin daitekeen kilometro gutxienekoa hartuko da kontuan.
Salbuespen hori gertatzen den ala ez zehazteko, Dekretuak ezartzen du
ikaslea matrikulatuta dagoen ikastetxeak berak zehaztu eta proposatu
behar duela bidea aipatutako baldintzetan oinez egin ezin dela.
Proposamen hori, hala badagokio, dagokion Eskola Garraioaren Jarraipen
Batzordeak onartu beharko du.
Dekretu honen ondorioetarako, bide bat bide-segurtasuneko gutxieneko
baldintzetan erabilgarritzat joko da zirkulaziorako egokia denean eta
ikasleek egunero bertatik joateko aukera dutenean, beren osotasun
fisikorako arriskurik izan gabe.
Gure kasuan, Zaldibiako herrigunea eta Ordiziako Oianguren Institutua
bereizten dituzten ia 4 kilometroko ibilbidea segurtasun-baldintzetan
oinez egin ezin dela aitortuta egoteaz gain, ez dago beste sarbide
alternatiborik; beraz, aipatutako araua ezin da aplikatu.
Arazo mota horri aurre egiteko, aipatutako Dekretuaren 7. artikuluko 2.
apartatuko c) letrak beste neurri zehatz bat aurreikusten du. Haren
arabera, salbuespen gisa, 6. artikuluan ezarritako distantzia-baldintza
bete beharrik gabe —gure kasuan, 4 kilometroko baldintza—, zerbitzua
erabiltzeko behin-behineko baimena eman ahal izango da, ikastetxearen
kokapenak eragindako joan-etorrietarako zailtasun bereziak daudenean.
Horretarako, aurretiazko txostena egin beharko du Eskola Garraioaren
Jarraipen Batzordeak. Salbuespenezko egoera berariaz adierazi eta
arrazoitu beharko da, erabakia oinarritzen duten arrazoi zehatzak
azalduz, eta baimena urtero berrikusi beharko da.
BIGARRENA
Eskola-garraioa erabiltzeko salbuespenezko baimenaren figura, lehen
aipatutakoa, jada jasota zegoen maiatzaren 19ko 69/2015 Dekretuaren
6.2.c) artikuluan. Dekretu hori urriaren 31ko 164/2023 Dekretuak
indargabetu zuen.
Arau horren denboran zeharreko aplikazioa agerikoa eta ukaezina da.
Horren erakusgarri da Eskola Garraioaren Jarraipen Batzordeak 2023ko
urtarrilaren 25ean egindako bileran hartutako erabakia. Bilera hartan,
salbuespenezko onespena behar zuten eskaerak berretsi zituen, Euskal
Autonomia Erkidegoko hiru lurralde historikoetako ikastetxeei
zegozkienak.
Zerrenda hori www.euskadi.eus webgunean argitaratu zen, honako izenburu
honekin: «Eskola-garraioko salbuespenezko baimenak, maiatzaren 19ko
69/2015 Dekretuaren 6.2.e) artikuluan oinarrituta, 186/2010 eta 217/2021
Dekretuek aldatua». Horrela bete zen Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza
Saileko Ekonomia Kudeaketako zuzendariaren 2023ko otsailaren 3ko
ebazpena.
Aipatutako zerrendan Ordiziako Oianguren Institutua sartu zen,
Zaldibiatik datozen ikasleei dagokienez, udalerriaren eta ikastetxearen
artean dagoen sarbide bakarra oinez egiteko modukoa ez izateagatik.
HIRUGARRENA
Dakigunetik, Zaldibiako ikasleek aipatutako institutura Derrigorrezko
Bigarren Hezkuntzako ikasketak egitera joan direnetik, Eusko
Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak antolatutako eskola-garraioaren zerbitzua
erabili izan dute, maila-bereizketarik gabe.
Hala izan da 2026/2027 ikasturtea hasi berri den arte. Ikasturte
honetan, funtsezko aldaketak egin dira. Aldaketa horiek arrazoi
ekonomikoei erantzuten dietela dirudi, Gipuzkoako Hezkuntza ordezkariak
irailaren 16ko komunikatuan berak aitortu bezala, zerbitzua modu
eraginkorrean ematea bermatzeko beharrari baino gehiago, urriaren 28ko
idatzian aipatzen duen moduan. Horrela, aurreko lurralde-arduradunek
aplikatzen zuten irizpidea bertan behera utzi da.
Irailaren 16ko komunikatu horren arabera, urriaren 31ko 164/2023
Dekretuaren arabera doako eskola-garraiorako eskubiderik ez duten DBHko
3. eta 4. mailetako ikasleak salbuespen gisa garraiatu izan dira azken
urteotan, garraio publikoaren bidez ikastetxera iristeko aukera egoki
bat bermatu arte.
Egoera berriaren aurrean, aurreko baldintzak aldatu egin direla
ondoriozta daiteke. Eta guk geure buruari galdetzen diogu: zertan aldatu
dira, zehazki?
Goizeko joan-etorriak adibide gisa hartuta, Zaldibiako bidaiarien ohiko
autobus-zerbitzua da, hain zuzen ere, aldaketek eragindako ikasleak
bertan sartzea aurreikusi den zerbitzua. Zerbitzu horrek urteak
daramatza martxan, baina orain arte ez da egokitzat jo DBHko hirugarren
eta laugarren mailetako ikasleak bertan sartzea, indarrean dagoen
araudian jasotako salbuespenezko egoeraz baliatuta ere (hurrenez hurren,
maiatzaren 19ko 69/2015 Dekretua eta urriaren 31ko 164/2023 Dekretua).
Ohiko bidaiariek eta Ordiziako Institutura doazen batxilergoko ikasle
ugarik erabiltzen duten lineako autobus horri DBHko hirugarren eta
laugarren mailetako ikasleak gehitu zaizkio. Ikasle horiek, ohiko linea
erregularra erabiltzera behartuta daudenak, guztira 38 laguneko taldea
osatzen dutenen artean, txandaka aukeratzen dira.
Ondorioz, zerbitzurik gabe geratu dira ikasle batzuk, zerbitzua emateko
erabiltzen ziren bi ibilgailuetako bat kendu delako eta geratzen den
autobus bakarrak ez duelako denentzako lekurik.
Klaseak amaitzean itzultzeko antolatutako zerbitzuari dagokionez, ere,
badirudi ez dela antolaketa-eredurik egokiena erabiltzen ari, gertatzen
ari diren gorabeherak ikusita.
Lau mailetako ikasleak —guztira 77 ikasle— autobus-geltokian
elkartzen dira, eta bi txandatan banatzen dira garraiorako. Hala ere, ez
dago inor, begirale edo arduradunik, autobusera igotzeko prozesua
antolatu eta ordenatzeko. Hori beharrezkoa eta komenigarria da zerbitzua
behar bezala erabiltzen dela bermatzeko, txandak errespetatzeko,
ikasleen arteko eztabaidak eta liskarrak saihesteko eta zerbitzuaren
funtzionamendu eraginkorra ziurtatzeko.
LAUGARRENA
Aldaketa horiek egiten ari dira, nahiz eta Hezkuntza Sailak 2025/2026
ikasturtearekin batera esleitu zuen 2026/2027 ikasturteari dagokion
zerbitzua, C02/005/2025 kontratazio-espedientearen bidez, 257. lotean,
G7602 ibilbideari dagokionean: Zaldibia / IES Oianguren BHI (Ordizia).
Kontuan izan behar da bi ikasturteetako fitxetan ikasle guztiak
lehenengo eta bigarren mailetako blokeetan sartzen direla, mailen
araberako bereizketarik egin gabe, zerbitzua erabiltzen duten ikasle
guztientzat egindako aurreikuspenen arabera.
Xehetasun horrek ez dirudi bereziki esanguratsua denik, dokumentazioak
ez baititu jasotzen, halaber, 4 kilometroko distantzia-baldintza
betetzen duten hirugarren eta laugarren mailetako ikasleak, ere.
Hau da, aldaketak egin direnean, zerbitzua azken 10 urte baino gehiagoan
eman den modu berean eskaintzeko beharrezkoak ziren baliabide materialak
eta ekonomikoak aurreikusita zeuden, 2015eko maiatzaren 19ko 69/2015
Dekretua indarrean sartu zenetik kontatuta.
Denbora-tarte horretan, ez da aplikatu beharreko legeria aldatu, ez dira
hobetu ibilbidea oinez egiteko segurtasun-baldintzak, ez da ikasle
kopurua murriztu, eta ez da garraio publikoaren bidez ikastetxera
iristeko beste aukera berririk aurkeztu. Lehendik zeuden aukerek bere
horretan jarraitzen dute.
BOSGARRENA
Eskola-garraio esklusiboa erabilera orokorreko bidaiarien ohiko
garraio-zerbitzu batekin ordezkatzeko erabakiak kalte larria eragiten
dio ikasleen eguneroko joan-etorrien kalitateari, segurtasunari eta
eraginkortasunari.
Hori, batez ere, aurreko atalean azaldu bezala, hasierako egoerak aldatu
ez direlako gertatzen da, eta ikasleen segurtasun- eta
zaintza-baldintzak urratzen direlako.
Bidaiarien ohiko garraio-zerbitzura igarotzeak eskola-garraio
esklusiboak berezko dituen babes- eta kontrol-neurriak ahultzen ditu.
Horien artean daude, legeak ezarritako kasuetan, laguntzaile edo
begirale baten derrigorrezko presentzia, ikasleentzako egokitutako
geralekuak eta adingabeentzat soilik den ingurune babestua.
Ondorioz, ikasleak garraio publiko orokorraren ohiko dinamiketara
jartzen dira, nahiz eta dinamika horiek ez datozen bat haien adinarekin
eta behar bereziekin.
Familientzat ere antolaketa-kalteak sortzen dira. Aldaketa horrek
funtsezko zerbitzu publiko osagarri baten izaera desitxuratzen du; izan
ere, zerbitzu horrek modu egokian bermatzen zituen hezkuntzarako
eskubidea eta familia- eta lan-bizitza bateragarri egiteko aukerak.
Gainera, ordutegietan eta ibilbidearen kudeaketan ziurgabetasuna sortzen
du.
Batzuetan, kezkatzeko moduko egoerak ere bizi izan ditugu lineako
autobusaren atzerapenen ondorioz. Atzerapen horiek, behin baino
gehiagotan, ikasleak oinez joatera behartu dituzte, Zaldibiako
autobus-geltokiaren eta ikastetxearen artean dauden ia 4 kilometroak
eginez, bide arriskutsuan.
SEIGARRENA
Ez dugu administrazioaren eta zerbitzua esleituta duen kontratistaren
artean dagoen kontratu-harremanean esku hartzeko asmorik. Ez da hori
defendatzen dugun interesa.
Gure helburua zerbitzua behar bezala ematea aldarrikatzea eta haren
jarraitutasuna bermatzea da, segurtasun-, eraginkortasun- eta
efizientzia-baldintzetan, indarrean dagoen araudiari jarraituz.
Eginkizun hori administrazioari dagokio, ikastetxeekin elkarlanean. Hala
ere, ezin dugu ahaztu gurasook gure seme-alaba adingabeen erantzukizuna
dugula eta haien hezkuntza zaintzeko betebeharra ere bai.
Are gehiago gaur egungo egoeran, haien hezkuntza-bidean oztopoak jarri
behar ez ditugulako, jokabide desegokietara edo egoera deserosoetara
eraman ditzaketen aitzakiak saihestuz. Halako egoerak gertatzen ari dira
dagoeneko, eta batzuetan taldeko kideen osotasun fisikoa arriskuan jar
dezakete, baita zerbitzua ematen duen autobus-gidariaren lasaitasuna eta
ibilgailuaren kontrola ere kolokan jarri.
Gure autonomia-erkidegoan, nahitaezko hezkuntza doakoa da 16 urte bete
arte, eta eskola-garraioaren zerbitzua ere doakoa da, legeak
ezarritakoaren arabera.
Urriaren 31ko 164/2023 Dekretuaren zioen azalpenean bertan aitortzen da
eskola-garraioa hezkuntzarako eskubidea gauzatzeko baldintzatzaile bat
dela eta, beraz, egoera eta hezkuntza-etapa jakin batzuetan Hezkuntza
Administrazioak bere gain hartu beharreko betebeharren parte dela.
Gure ustez, eskola-garraioa ez da mugikortasun-zerbitzu soil bat,
hezkuntza-proiektuaren luzapena baizik eta herritarren erantzukizuna,
bizikidetza eta elkarrekiko errespetua ebaluatzen diren subjektu bizia.
Autobuseko bidaia eguneko lehenengo ikasgaia izatea nahi dugu:
ikaskideak zaintzea, segurtasuna eta elkarrizketa egokia eguneroko
ikaskuntzaren parte diren espazioa.
Eskolaren luzapen gisa, uste dugu zerbitzu hau aukera bikaina dela
erabiltzaileak arauak errespetatzen, tolerantzian eta elkarbizitza
partekatuaren balioan hezteko.
AURREKOA AZALDU ONDOREN,
ESKATZEN DUGU:
Ikasturte honen hasieran ezarritako antolaketa-eredua berriz azter
dadila, haren aplikazioak sortzen dituen eragozpen eta arazoei amaiera
emanez, eta arazoa konpontzeko prozesua bera ikasleentzat eredu zibiko
eta hezitzaile bihur dadila.
Helburu horrekin, ikastetxeko Eskola Kontseiluak Sail horri egindako
eskaerarekin bat egiten dugu, gaia ahalik eta lasterren aztertzeko
bilera bateratua egin dadin.
Lardizabal Herri Eskolako OOG
Ausa Gaztelu Guraso Elkartea DBH3 eta DBH4ko guraso batzarra
